Wstecz
Prawo dla biznesu

Klauzula waloryzacyjna zabezpieczy opłacalność transakcji w branży TSL. Zobacz, jak uchronić się przed recesją

Klauzula waloryzacyjna zabezpieczy opłacalność transakcji w branży TSL. Zobacz, jak uchronić się przed recesją

Od pewnego czasu nasilają się opinie, że nadchodzi kryzys ekonomiczny. Według prognoz ekonomistów, m. in. profesorów Nouriela Roubiniego i Stanisława Gomułki, recesja może nadejść już na początku 2020 r. Przyczynami i skutkami nadchodzącej bessy będą przede wszystkim wzrost stawek podatkowych i celnych, powstanie nowych podatków przede wszystkim pośrednich, podwyższenie płacy minimalnej, wprowadzenie Pakietu Mobilności w UE, czyli wzrost kosztów prowadzenia działalności gospodarczej. Oznacza to nie mniej, nie więcej, iż spowolnienie dotyczyć będzie nie tylko branży TSL, ale całej gospodarki. 

Symptomy spowolnienia gospodarczego widoczne są już dzisiaj – spadł poziom inwestycji, samoistnie nie zwyżkują wynagrodzenia pracownicze ze względu na sprzyjającą koniunkturę, lecz na deficyt osobowy na rynku pracy, który wynika z czynników pozagospodarczych, rośnie poziom zadłużenia oraz wzrasta liczba postępowań restrukturyzacyjnych. Polska gospodarka w dużej mierze oparta jest na konsumpcji. Dlatego dużym zagrożeniem może okazać się nowy podatek – od sprzedaży detalicznej, czyli tzw. podatek handlowy. Jego skutki mogą być bardzo znaczące dla naszej gospodarki, przy jednoczesnej niewielkiej korzyści dla budżetu państwa. 

Prognoza recesji, a szczególnie jeden z jej efektów, w postaci wzrostu cen (inflacji), przy równoczesnym wzroście kosztów pracy, stanowi poważne zagrożenia dla opłacalności zawartych, zawieranych czy dopiero negocjowanych umów przez przedsiębiorców. Szczególnie dotyczy to branży TSL, która w handlu międzynarodowym dodatkowo narażona jest na ryzyko walutowe. 

Ryzykiem zmiany siły nabywczej pieniądza, jak każdym ryzykiem można zarządzać. Oczywiście w procesie negocjowania i zawierania umów, nie można wyeliminować wszystkich ryzykownych zapisów. Niemniej można ograniczyć te, które mają charakter kardynalny dla opłacalności danego przedsięwzięcia, skutkują na efektywność funkcjonowania przedsiębiorstwa. 

Jednym z zasadniczych ryzyk wiążących się z opłacalnością danego przedsięwzięcia jest zmiana otoczenia gospodarczego, szczególnie w aspekcie zmiany siły nabywczej pieniądza. Oczywiście jak każdym ryzykiem, tak i siłą nabywczą pieniądza (ceną umowy) można zarządzać. Co prawda nie można tych ryzykownych elementów (prawnych) całkowicie wyeliminować, ale można ograniczyć ich wpływ na efektywność funkcjonowania przedsiębiorstwa i uwzględnić przy obliczaniu wysokości należnego wynagrodzenia. 

Waloryzacja jest przydatna
Zmianie ulega nie tylko siła nabywcza pieniądza, ale także np. koszty pracy i prowadzenia działalności. Zmiany te zachodzą niezależnie od prowadzonej działalności i są często niemożliwe do przewidzenia na etapie zawierania umów, szczególnie tych długoterminowych. Oczywiście można do umowy wprowadzić postanowienia, które będą regulować sposób zmiany cennika w kolejnych latach. Praktyką jest ustalanie konkretnych cen na okres obowiązywania umowy, czasem na okresy 12-miesięczne. Niemniej rynek jest dynamiczny. Inflacja na poziomie 3 procent w skali roku, powoduje, że przedsiębiorca zarabia na umowie o 3 proc. mniej, co często „pochłania” całą kwotę zysku. 

Elastyczna klauzula waloryzacyjna wygodniejsza od dochodzenia swoich praw w sądzie
W pierwszej kolejności należy ustalić w oparciu o jakie prawo została zawarta umowa (prawo właściwe). Jeżeli jest to prawo polskie, to kwestia waloryzacji świadczenia uregulowana została w treści przepisu art. 371 [1] Kodeksu cywilnego (ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r., Dz.U. z 2019 r., poz. 1145 – t.j; dalej: K.c.), który wskazuje, iż:

w przypadku  nadzwyczajnej zmiany stosunków (np. hiperinflacji) spełnienie świadczenia (dalsze wykonywanie umowy) byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami albo groziłoby jednej ze stron rażącą stratą, czego strony nie przewidywały przy zawarciu umowy, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, oznaczyć sposób wykonania zobowiązania, wysokość świadczenia lub nawet orzec o rozwiązaniu umowy”.
Rozwiązując umowę sąd może w miarę potrzeby orzec o rozliczeniach stron, kierując się zasadami określonymi w zdaniu poprzedzającym (tzw. klauzula rebus sic stantibus).

Niemniej wskazać należy, że po pierwsze jest to regulacja prawa polskiego, które znajdzie zastosowanie nie we wszystkich umowach, a po wtóre jest to droga sądowa, a co za tym idzie sporna i długotrwała. Podobna regulacja w prawie polskim, została uregulowana w treści art. 358 § 2 i 3 K.c. (tzw. mała klauzula rebus sic stantibus), która również jest wykonywaną na drodze sądowej.  

Drugim rozwiązaniem, jest wprowadzenie do umowy odpowiednich klauzul, zapisów „uelastyczniających” zobowiązania stron, a które uwzględniają koszty pracy, inflację itp.

Klauzule takie mogą przyjąć dwie formy, albo automatycznej zmiany stawek cen, kwot wynagrodzenia (składowe parametry wartości) albo waloryzacji tych stawek albo ustalania zmian wysokości wynagrodzenia w określonych okolicznościach lub odcinkach czasowych. Jest to nie tylko rozwiązanie elastyczne, ale przede wszystkim bezpieczne i praktyczne, ponieważ kwestia rentowności przedsięwzięcia zostaje rozwiązania już podczas negacji zawarcia pierwotnej umowy. Pamiętać należy, iż każde negocjacje umowy długoterminowej, to żmudne i trudne do przeprowadzenia zadanie. Tym trudniejsze, jeśli renegocjujemy warunki umowy, szczególnie w przypadku podwyższenia wynagrodzenia za świadczone usługi.

Zadbaj o wpisanie klauzul do kontraktu
Przede wszystkim podczas procesu negocjowania umowy, ustalania jej treści należy zidentyfikować potencjalne obszary ryzyka, w tym ryzyko zmiany otoczenia gospodarczego. Jest to przede wszystkim zagrożenie inflacją oraz zmiany wysokości kosztów pracy, ryzyko walutowe (zmiany kursów walut), ale również ryzyko podażowe. 

Biorąc pod uwagę powyższe czynniki, przy negocjowaniu umów, należy zwrócić szczególną uwagę i zadbać o wprowadzenie odpowiednich klauzul kształtujących stosunki zobowiązaniowe w zakresie zmian cen. Przykładowo przez ich kwartalną waloryzację o wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszany przez prezesa GUS z zastrzeżeniem, iż wzrost składników cenotwórczych dostaw nie większy niż 5 proc. nie będzie stanowił zmiany umowy.

Należy rozważyć też, czy potrzebne są zmiany dotyczące kosztów wykonywania umowy. Zmiany te będą zależne od rodzaju umowy, sposobu rozłożenia ich kosztów – dyskontowo. Ta kwestia wymaga już indywidualnego podejścia.

Tytułem przykładu można wskazać, że w umowach przewozu, np. wysokość stawki w części określonej wysokości będzie uzależniona od zmiennej stanowiącej część minimalnego wynagrodzenia jako przelicznika, przy jednoczesnym wskazaniu przyjętej stawki – przykładowo wynagrodzenia na terytorium Niemiec lub średniego wynagrodzenia tego typu na terytorium Unii Europejskiej. Takie rozwiązanie jest transparentne, ale może powodować pewne trudności podczas prowadzenia negocjacji. Ogranicza jednak ryzyko powstania ewentualnych strat.

Ostatnim zagrożeniem, jest ryzyko spadku podaży, stąd należy wskazać na zasadność wprowadzenia do umowy klauzuli gwarantowanych walorów tonażowych np. przeładunkowych, przewozowych itp. Zapis ten gwarantuje pewne minimalne wykonywanie umowy i pobieranie z tego tytułu wynagrodzenia, co jest bardzo istotne w procesie planowania i organizacji przedsiębiorstwa. 

Wnioski
Podczas negocjowania i ustalaniu treści umów i kontraktów handlowych należy określić obszary ryzyka związane z jej wykonywaniem. Oczywiście nie można wskazać ich wszystkich oraz całkowicie wyeliminować. Kwestie zasadnicze, czyli te związane z waloryzacją ceny, sprawdzeniem wiarygodności kontrahenta oraz określeniem zmian w otoczeniu prawnym jako siły wyższej, stanowiącej podstawę uchylenia się od skutków zawartej umowy, nie wymagają nadmiernej analizy. Powyższe okoliczności, przy wysokiej inflacji, wzroście płacy minimalnej, niejednokrotnie mogą nie tylko przesądzać o opłacalności danego przedsięwzięcia, a czasem o dalszym istnieniu  przedsiębiorstwa. 

Zatem, wobec dynamicznie zmieniających się warunków gospodarczych, należy zadbać o swoje interesy, odpowiednio uregulować je w treści umów, tak aby przystawały one do sytuacji rynkowej oraz nie blokowały innych działań biznesowych przedsiębiorstwa. Elementem blokującym mogą być np. kary za niewykonanie umowy, straty z tytułu wykonywania nierentownych zleceń oraz dochodzenie swoich praw na drodze postępowania sądowego.

Cytując Warrena Buffeta, “Ryzykujesz wtedy, gdy po prostu nie wiesz, co robisz”, dlatego, ryzyko należy zidentyfikować i oszacować już podczas negocjacji umowy, a następnie ograniczyć je w jej treści.

 

Wpis stanowi przedruk artykułu zamieszczonego na stronie: https://trans.info/pl/klauzula-waloryzacyjna-moze-zabezpieczyc-oplacalnosc-transakcji-w-branzy-tsl-170307

 

Sprawdź pozostałe nasze wpisy

Wstecz
Prawo sportowe 07.05.2024
[Prawo sportowe] Jaka jest relacja pomiędzy skutecznością zapisu na sąd polubowny a rzeczywistą możliwością uzyskania ochrony prawnej przed sądem wskazanym w takim zapisie?

Sąd podniósł, że poza procesowymi przypadkami wygaśnięcia zapisu na sąd polubowny, umowa o arbitraż mogłaby utracić moc także z przyczyn materialnoprawnych z uwagi na potrzebę stosowania w drodze analogii bądź wprost niektórych przepisów kodeksu cywilnego o czynnościach prawnych. Przyjmując, że zapis na sąd polubowny nie jest równoznaczny z rezygnacją z ochrony sądowej, jednym z założeń skuteczności tej czynności musi być dostępność alternatywnego forum uzgodnionego przez strony, a inaczej rzecz ujmując - możliwość uzyskania efektywnej ochrony prawnej przed sądem polubownym. Wyrazem relacji między skutecznością zapisu na sąd polubowny a rzeczywistą możliwością uzyskania ochrony prawnej przed sądem wskazanym w zapisie jest art. 1168 k.p.c., który określa niektóre przypadki utraty mocy zapisu, związane z niemożnością rozpoznania sprawy przez sąd polubowny oznaczony w zapisie lub w określonym przez strony składzie (por. także art. 1195 § 4 k.p.c.). Przepis ten ma wprawdzie dyspozytywny charakter, nie oznacza to jednak, że strony zapisu mogą wyłączyć skutek utraty mocy zapisu uzgadniając np., iż zapis zachowuje skuteczność, mimo wystąpienia okoliczności, o których mowa w art. 1168 § 1 i 2 bądź art. 1195 § 4 k.p.c. W razie wystąpienia tych okoliczności uzgodnienie takie byłoby równoznaczne ze zrzeczeniem się ochrony sądowej w ogólności, co nie mieści się w konstrukcji umowy procesowej, jaką jest zapis na sąd polubowny. Strony mogą natomiast określić np. innych arbitrów na wypadek, gdyby pełnienie funkcji przez arbitrów wskazanych w pierwszej kolejności okazało się niemożliwe. W braku możliwości zwolnienia od obowiązku poniesienia opłat, które wiążą się z wszczęciem i przeprowadzeniem postępowania arbitrażowego, obowiązek poniesienia tych kosztów może stanowić przeszkodę czyniącą dostęp do sądu polubownego faktycznie niemożliwym. Za zasadne należy w konsekwencji uznać stanowisko, że stan obiektywnej niemożności poniesienia przez powoda kosztów, których wyłożenie jest konieczne do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania przed sądem polubownym, nie prowadzi wprawdzie do utraty mocy wiążącej zapisu (art. 1168 § 2 k.p.c.), może jednak pociągać za sobą niewykonalność zapisu w rozumieniu art. 1165 § 2 k.p.c. Wymaganie, aby niemożność poniesienia kosztów postępowania przed sądem polubownym miała charakter trwały, należy zatem rozumieć w ten sposób, że chodzi o stan obiektywnie istniejący w chwili orzekania, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia sądu. Uznanie zapisu za niewykonalny nie jest równoznaczne z utratą jego mocy, toteż zapis ten może w przyszłości stać się podstawą odrzucenia pozwu w innych postępowaniach, jeżeli niemożność poniesienia kosztów postępowania przed sądem polubownym ustanie. Jeżeli jednak sąd państwowy, kierując się sytuacją istniejącą w chwili orzekania, oddalił prawomocnie zarzut zapisu na sąd polubowny (art. 222 k.p.c.), to przyszłe korzystne zmiany sytuacji majątkowej strony, która wytoczyła powództwo, nie mogą rzutować na utrwaloną prawomocnym postanowieniem właściwość sądu państwowego do rozstrzygnięcia sprawy, a jedynie na potrzebę cofnięcia zwolnienia od kosztów sądowych (art. 110 u.k.s.c.), jeżeli zwolnienie takie zostało udzielone. Postępowanie strony, która w odpowiedzi na zarzut zapisu na sąd polubowny powołuje się na niewykonalność zapisu, spowodowaną jej własnymi, celowymi, działaniami, podlega ocenie z punktu widzenia reguł dobrej wiary i nadużycia prawa procesowego (art. 3 i art. 41 k.p.c.). Dotyczy to wszystkich przypadków niewykonalności zapisu, bez względu na przyczyny, które stanowią jej podstawę. Ocena taka musi jednak bazować na okolicznościach konkretnej sprawy, a dopuszczalność jej przeprowadzenia, a niekiedy wręcz jej konieczność, nie podważa ogólnego założenia, według którego niewykonalność zapisu w rozumieniu art. 1165 § 2 k.p.c. może mieć podstawę także w niemożności poniesienia kosztów wszczęcia i przeprowadzenia postępowania arbitrażowego. Niewykonalność zapisu na sąd polubowny (art. 1165 § 2 k.p.c.) może wynikać z niemożności poniesienia kosztów arbitrażu. Kancelaria Prawa Sportowego: adviser.law Nasza kancelaria specjalizuje się w prawie sportowym, oferując kompleksową obsługę prawną dla sportowców, klubów, federacji oraz innych podmiotów związanych ze światem sportu. Zespół doświadczonych prawników, posiadających wiedzę i doświadczenie w tej dziedzinie, świadczy usługi w zakresie negocjacji umów sponsorskich, praw obrazu, praw autorskich, a także w sprawach dyscyplinarnych i sporach przed sądami sportowymi. Naszym celem jest zapewnienie kompleksowego wsparcia prawnego, pozwalającego naszym klientom osiągnąć sukces w świecie sportu, jednocześnie chroniąc ich interesy i prawa. Our law firm specializes in sports law, providing comprehensive legal services for athletes, clubs, federations, and other entities associated with the world of sports. Our team of experienced lawyers, equipped with knowledge and expertise in this field, offers services ranging from negotiating sponsorship agreements, image rights, copyright, to handling disciplinary matters and disputes before sports tribunals. Our goal is to provide comprehensive legal support, enabling our clients to succeed in the world of sports while protecting their interests and rights.

Czytaj dalej
Prawo sportowe 26.09.2022
[Prawo sportowe] Rozstrzyganie sporów prawnych w sporcie - właściwe organy rozjemcze

Rozstrzyganie sporów prawnych w sporcie co do zasady dokonywane jest w arbitrażu, określanym zmianę arbitrażu sportowego (prawo sportowe). Niemniej, nie jest to zasada pozbawiona wyłączeń. Podkreślić należy, że główne, czy też najpopularniejsze dyscypliny sportowe wykształciły wyspecjalizowane stałe sądy arbitrażowe takie jak: PSP (Piłkarskim Sądem Polubownym przy PZPN), Football Tribunal on FIFA: DRC (Dispute Resolution Chamber), PSC (Players’ Status Chamber), AC (Agents Chamber), STA (Sportowy Trybunał arbitrażowy przy PZKosz), BAT (Basketball Arbitral Tribunal on FIBA). Poza tym w Polsce sprawy są również rozpoznawane przez Trybunałem Arbitrażowym przy PKOL (Polskim Komitecie Olimpijskim), a w ujęciu międzynarodowym CAS/ CAS - Sportowy Sąd Arbitrażowy, zwany także Trybunałem Arbitrażowym do spraw Sportu z siedzibą w Lozannie oraz oddziałami w Nowym Jorku i Sydney. | prawo sportowe, kancelaria prawo sportowe, prawo sportowe kancelaria, prawnik sportowy, kancelaria prawa sportowego, kancelaria prawa sportu https://adviser.law/prawo-sportowe agent, players agent, mach agent, fifa, piłkarski sąd polubowny kancelaria, psp pzpn prawnik, pzpn prawnik, kancelaria pzpn, kancelaria pzkosz, kancelaria sta, kancelaria psp, kancelaria fifa, prawnik fifa, prawo piłkarskie, prawo piłkarskie kancelaria, skarga pzpn kancelaria, prawo sportowe, prawo sportowe kancelaria, prawo sportowe prawnik, prawo w spocie, lex sportiva, kancelaria prawa sportowego, sports law, skorzystaj z usług dobrego prawnika w prawo sportowe, prawo i sport, prawo w sporcie, kancelaria prawo sportowe, prawnik prawo sportowe, kontrakt trenerski prawnik, kontrakt trenerski kancelaria, kontrakt zawodniczy prawnik, kontrakt zawodniczy prawnik, transfer prawo kancelaria, prawo pzpn kancelaria, pzpn kancelaria, windykacja sportowa, windykacja w sporcie, znajdź konkretną kancelarię prawa sportowego w Polsce i zaufaj profesjonalistom zleć nam sprawę i nie martw się co będzie dalej, dla piłkarzy i siatkarzy oraz zawodników mma prawnik prawa sportowego.

Czytaj dalej