Wstecz 
Zmiany w obszarze spraw spadkowych w 2026 r. mają przede wszystkim charakter praktyczny: od 7 stycznia 2026 r. wprowadzono korzystniejsze i bardziej przewidywalne zasady rozliczania podatku od spadków i darowizn (w tym możliwość przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia SD‑Z2), natomiast od 17 marca 2026 r. uproszczono formalności dotyczące ujawniania praw do nieruchomości nabytych w drodze dziedziczenia w księgach wieczystych (wniosek wieczystoksięgowy można złożyć bezpośrednio u notariusza).
W 2026 r. ustawodawca skoncentrował się na dwóch obszarach generujących najwięcej ryzyk w praktyce: terminach i formalizmach podatkowych oraz sprawnym porządkowaniu stanu prawnego nieruchomości wchodzących w skład spadku.
Dla osób fizycznych oznacza to m.in. zwiększenie ochrony przed utratą zwolnień podatkowych z przyczyn niezawinionych, a dla przedsiębiorców i firm rodzinnych - szybsze domykanie spraw majątkowych związanych ze nabyciem spadku, szczególnie, gdy masa spadkowa obejmuje nieruchomości - również w kontekście podatkowym i ograniczania „przestojów” w obrocie.
Od 7 stycznia 2026 r. obowiązują przepisy, które doprecyzowują moment powstania obowiązku podatkowego przy dziedziczeniu oraz porządkują terminy składania zeznań i zgłoszeń w podatku od spadków i darowizn.
W szczególności obowiązek podatkowy przy dziedziczeniu wiązany jest z formalnym potwierdzeniem nabycia spadku (np. prawomocne postanowienie sądu, zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia, europejskie poświadczenie spadkowe).
Zwolnienie dla najbliższej rodziny wymaga co do zasady zgłoszenia nabycia na formularzu SD‑Z2 w terminie 6 miesięcy, a uchybienie temu terminowi mogło dotąd skutkować utratą zwolnienia.
Od 7 stycznia 2026 r. terminy na zgłoszenia związane ze zwolnieniami (w tym SD‑Z2) mogą zostać przywrócone na wniosek, jeżeli podatnik uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
Przepisy przewidują również zastosowanie tej instytucji w określonych sprawach „przejściowych” (gdy nabycie nastąpiło przed 7 stycznia 2026 r., ale 6‑miesięczny termin nie upłynął do tego dnia).
Od 17 marca 2026 r. spadkobierca oraz zapisobierca windykacyjny mogą złożyć wniosek wieczystoksięgowy bezpośrednio u notariusza, a notariusz przekazuje wniosek do sądu elektronicznie.
Jest to znaczące ułatwienie, bo dziś typowy scenariusz wygląda tak: akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza, a potem osobny wniosek do sądu wieczystoksięgowego - co potrafi opóźniać sprzedaż nieruchomości, kredyt lub uporządkowanie majątku firmy.
Ułatwienie obejmuje m.in. nieruchomości, użytkowanie wieczyste oraz spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, jeżeli dla prawa prowadzona jest księga wieczysta.
Ustal tryb potwierdzenia nabycia spadku: sądowy (postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku) albo notarialny (akt poświadczenia dziedziczenia, APD) - od wybranej ścieżki zależą terminy, moment „startu” obowiązków podatkowych oraz zestaw dokumentów potrzebnych do rozliczeń.
Przy dziedziczeniu w najbliższej rodzinie dopilnuj terminowego zgłoszenia nabycia na formularzu SD‑Z2 (warunek zwolnienia), a gdy termin został przekroczony - zweryfikuj, czy zachodzą przesłanki do złożenia wniosku o przywrócenie terminu (od 2026 r. przepisy przewidują taką możliwość w sytuacjach niezawinionych).
Jeżeli w skład spadku wchodzi nieruchomość (lub użytkowanie wieczyste czy spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu z księgą wieczystą), zaplanuj niezwłoczne ujawnienie prawa w księdze wieczystej - od 17 marca 2026 r. wniosek wieczystoksięgowy można złożyć bezpośrednio u notariusza, co w praktyce przyspiesza dalsze czynności (np. sprzedaż, podział majątku, finansowanie).
W 2026 r. zmiany w sprawach spadkowych idą w kierunku większej przewidywalności podatkowej oraz sprawniejszego porządkowania stanu prawnego nieruchomości: od 7 stycznia łatwiej zabezpieczyć zwolnienia w podatku od spadków i darowizn (m.in. dzięki możliwości przywrócenia terminu SD‑Z2 i doprecyzowaniu zasad rozliczeń), a od 17 marca szybciej ujawnić dziedziczenie w księdze wieczystej poprzez złożenie wniosku bezpośrednio u notariusza.
Wspólnik zarządzający naszej kancelarii Bartosz Armknecht, specjalizujący się między innymi prawie sportowym, został nominowany do tytułu Lidera Sport Biznes Polska 2022 w Plebiscycie organizowanym przez Stowarzyszenie Sport Biznes Polska.
Czytaj dalej
Rozwój stosunków społecznych na świecie a szczególności w Europie spowodował, iż dziedziczenie majątku – przejście praw i obowiązków osoby zmarłej uległo znaczącej komplikacji. Swoboda poruszania się osób i kształtowania przez nie stosunków społecznych spowodowały, iż sprawy spadkowe zaczęły łączyć aspekty prawne z systemów prawnych różnych państw.
Czytaj dalej