Prawo spadkowe

[Prawo spadkowe] Z orzecznictwa Sądu Najwyższego: dział spadku

W dniu 02 czerwca 2017 r. Sąd Najwyższy rozpoznając sprawę o sygn. akt II CSK 722/16 (publ. SIP Lex nr 2334883) wydał postanowienie w którym określił dwa alternatywne sposoby dokonania działu spadku w skład, którego wchodzi przedsiębiorstwo w rozumieniu przepisu art. 55 ¹ k.c. [Przedsiębiorstwo - definicja]:
Przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej. Obejmuje ono w szczególności:

1) oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa);
2) własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości;
3) prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych;
4) wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne;
5) koncesje, licencje i zezwolenia;
6) patenty i inne prawa własności przemysłowej;
7) majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne;
8) tajemnice przedsiębiorstwa;
9) księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Ustawodawca ustalił definicję przedsiębiorstwa w art. 55 ¹ k.c. Stosownie do niej przedsiębiorstwo ma charakter szczególnego rodzaju masy majątkowej, wyodrębnianej ze względu na funkcję, dla zrealizowania której powstało przez powiązanie z sobą różnego rodzaju rzeczy i praw. Przedsiębiorstwo jest bowiem zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej, a poszczególne rodzaje składających się nań elementów zostały przykładowo wymienione w art. 55 ¹ k.c. Dla zidentyfikowania przedsiębiorstwa jako szczególnego rodzaju rzeczy w obrocie nie mają znaczenia okoliczności podmiotowe, a mianowicie to, że wszystkie prawa do wchodzących w jego skład elementów należy przypisać jednej osobie fizycznej lub prawnej, lecz wspomniane już takie ich zespolenie, że wszystkie one używane są w celu prowadzenia działalności, którą cechuje fachowość, podporządkowanie regułom opłacalności lub zasadzie racjonalnego gospodarowania, działanie na własny rachunek, powtarzalność działań, uczestnictwo w obrocie gospodarczym, podporządkowanie zasadom gospodarki rynkowej.

Śmierć osoby, która jednoosobowo prowadziła przedsiębiorstwo, nie musi oznaczać jego dezintegracji, prowadzącej do ustania możliwości kwalifikowania tej masy majątkowej jako przedsiębiorstwa. Wygaszenie bytu przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55 ¹ k.c. będzie konsekwencją zaprzestania z chwilą otwarcia spadku działalności gospodarczej na bazie składników wyodrębnionych i dotychczas w tym celu używanych przez spadkodawcę oraz braku woli jej kontynuowania przez spadkobierców, czy to osobiście, czy przez inne osoby. W takim przypadku uzasadnione byłoby opisywanie indywidualnie statusu poszczególnych rzeczy, wierzytelności i praw, stanowiących do chwili otwarcia spadku przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 55 ¹ k.c. oraz uczynienie z nich osobno przedmiotu obrotu prawnego, w tym i umów. Każde pojedyncze prawo i wierzytelność, wchodzące dotąd w skład przedsiębiorstwa, wymagałoby wówczas podjęcia indywidualnej decyzji co do tego, jak ma być podzielone między spadkobiercami zmarłego przedsiębiorcy. Jeżeli jednak wolą spadkobierców jest zachowanie integralności przedsiębiorstwa i dalsze wykorzystywanie go w celach gospodarczych, przez nich samych lub inne osoby, to przedmiotem działu spadku mogą oni uczynić to odziedziczone przedsiębiorstwo, nie zaś poszczególne jego elementy.

W omawianym orzeczeniu Sąd Najwyższy stwierdził, że śmierć osoby prowadzącej jednoosobową działalność gospodarczą nie oznacza, że przedsiębiorstwo przez nią prowadzone przestaje istnieć. Od woli spadkobierców zależy czy będą kontynuowali działalność gospodarczą, a tym samym w dziale spadku przypadnie im odpowiedni udział w przedsiębiorstwie, czy podzielą między osoba wszystkie jego składniki. Należy przy tym pamiętać, że jeśli spadkodawca pozostawał w ustroju wspólności majątkowej z małżonkiem, to dziedziczeniu po nim podlega tylko udział w przedsiębiorstwie. Na kanwie tej sprawy Sąd Najwyższy dokonał wykładni art. 551 k.c. wskazując, że przedsiębiorstwo ma charakter szczególnego rodzaju masy majątkowej, wyodrębnianej ze względu na funkcję, dla zrealizowania której powstało przez powiązanie z sobą różnego rodzaju rzeczy i praw. Przedsiębiorstwo jest bowiem zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej, a poszczególne rodzaje składających się nań elementów zostały przykładowo wymienione w art. 551 k.c. Dla zidentyfikowania przedsiębiorstwa jako szczególnego rodzaju rzeczy w obrocie nie mają znaczenia okoliczności podmiotowe, a mianowicie to, że wszystkie prawa do wchodzących w jego skład elementów należy przypisać jednej osobie fizycznej lub prawnej, lecz takie ich zespolenie, że wszystkie one używane są w celu prowadzenia działalności, którą cechuje fachowość, podporządkowanie regułom opłacalności lub zasadzie racjonalnego gospodarowania, działanie na własny rachunek, powtarzalność działań, uczestnictwo w obrocie gospodarczym, podporządkowanie zasadom gospodarki rynkowej.

#prawospadkowe #dział spadku #Adviser1989

Sprawdź pozostałe nasze wpisy

Wstecz

Prawo morskie 27.03.2026

[Prawo morskie] Udział r.pr. dr. Bartosza Armknechta w XIV Ogólnopolskiej Konferencji Prawa Morskiego „Ochrona portów i żeglugi morskiej"

26 marca 2026 r. radca prawny dr Bartosz Armknecht wziął udział w XIV Ogólnopolskiej Konferencji Prawa Morskiego „Ochrona portów i żeglugi morskiej", zorganizowanej przez Katedrę Prawa Morskiego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego oraz Europejskie Stowarzyszenie Studentów Prawa ELSA Gdańsk. Tegoroczna edycja konferencji poświęcona była zagadnieniom prawnym związanym z zapewnieniem bezpieczeństwa w portach morskich i ochrony statków morskich w obliczu turbulencji geopolitycznych oraz wyzwań wynikających ze stosowania nowych technologii. Tematyka koncentrowała się na efektywności instrumentów prawnych służących zapewnieniu odporności portów i żeglugi morskiej, w tym ochrony morskich interesów Rzeczypospolitej Polskiej. prawo morskie prawnik prawo morskie kancelaria https://adviser.law/prawo-branzy-tsl-i-prawo-morskie radca prawny sprawy morskie maritime law On March 26, 2026, legal counsel Dr. Bartosz Armknecht participated in the 14th National Maritime Law Conference "Protection of Ports and Maritime Navigation," organized by the Department of Maritime Law at the Faculty of Law and Administration of the University of Gdańsk and the European Law Students' Association ELSA Gdańsk. This year's conference focused on legal issues related to ensuring security in seaports and the protection of seagoing vessels in the face of geopolitical turbulence and the challenges arising from the use of new technologies. The topic focused on the effectiveness of legal instruments to ensure the resilience of ports and maritime navigation, including the protection of maritime interests.https://adviser.law/en/tsl-transport-shipping-and-logistics-industry-law-and-maritime-law Obsługa prawna branży morskiej, portowej i spedycyjnej Nasza kancelaria prawna specjalizuje się w kompleksowej obsłudze podmiotów działających w sektorze gospodarki morskiej. Wspieramy przedsiębiorstwa portowe, armatorów, firmy spedycyjne, operatorów logistycznych oraz podmioty związane z transportem morskim i multimodalnym. Oferujemy profesjonalne doradztwo prawne w zakresie prawa morskiego, prawa transportowego oraz międzynarodowego obrotu handlowego. Nasze usługi obejmują zarówno bieżącą obsługę prawną, jak i reprezentację klientów w sporach sądowych oraz arbitrażowych. Zakres usług: obsługa prawna armatorów i przewoźników morskich doradztwo dla firm spedycyjnych i logistycznych prawo portowe i obsługa operatorów terminali sporządzanie i analiza umów transportowych i czarterowych dochodzenie roszczeń z tytułu szkód w ładunkach reprezentacja w sporach morskich i transportowych windykacja należności w transporcie międzynarodowym doradztwo w zakresie konwencji międzynarodowych (np. CMR, Hague-Visby Rules) Dlaczego warto nas wybrać? Dzięki doświadczeniu w obsłudze branży TSL (transport–spedycja–logistyka) oraz sektora morskiego, zapewniamy skuteczne i praktyczne rozwiązania prawne dopasowane do realiów biznesowych. Rozumiemy specyfikę działalności portowej i wyzwań, przed którymi stoją armatorzy oraz spedytorzy. Działamy szybko, skutecznie i z pełnym zaangażowaniem, minimalizując ryzyko prawne naszych klientów. kancelaria prawa morskiego, prawnik morski, obsługa prawna portów, prawo transportowe, kancelaria dla spedycji, prawnik dla armatora, prawo logistyczne, obsługa TSL, spory transportowe, prawo żeglugowe Legal Services for Maritime, Port and Logistics Industry Our law firm provides comprehensive legal services dedicated to businesses operating in the maritime sector. We support port authorities, shipowners, freight forwarders, logistics operators, and companies involved in international shipping and multimodal transport. We offer expert legal advice in maritime law, transport law, and international trade. Our services include both ongoing legal support and representation in litigation and arbitration proceedings. Scope of services: legal services for shipowners and maritime carriers legal support for freight forwarders and logistics companies port law and terminal operator advisory drafting and reviewing shipping and charter agreements cargo claims and damage recovery representation in maritime and transport disputes international debt collection in transport sector advisory on international conventions (e.g. CMR, Hague-Visby Rules) Why choose us? With extensive experience in the TSL sector (transport, shipping, logistics), we deliver practical and effective legal solutions tailored to the needs of maritime businesses. We understand the complexities of port operations and the challenges faced by shipowners and freight forwarders. We act efficiently, reliably, and with full commitment to minimizing legal risks for our clients. maritime law firm, shipping lawyer, port legal services, transport law firm, freight forwarder legal support, shipowner lawyer, logistics law, maritime disputes lawyer, cargo claims, international transport law POLAND GDYNIA GDAŃSK GDYNIA SOPOT LAW FIRM adviser armkencht & Partners

Czytaj dalej

Prawo spadkowe 12.01.2025

[Prawo spadkowe] Sprawy spadkowe w 2026 r., spadek, nieruchomość i podatki, czyli co warto wiedzieć o zmianach, które wchodzą od stycznia i marca!

Dlaczego 2026 to ważny rok dla spadkobierców i przedsiębiorców? W 2026 r. ustawodawca „dopina” dwie rzeczy, które w spadkach zwykle bolą najbardziej: terminy podatkowe oraz długie formalności przy nieruchomościach. Dla osób prywatnych oznacza to mniejsze ryzyko utraty zwolnienia podatkowego przez spóźnienie, a dla przedsiębiorców i rodzinnych firm - szybsze uporządkowanie majątku (w tym nieruchomości) po śmierci właściciela. Zmiany w obszarze spraw spadkowych w 2026 r. mają przede wszystkim charakter praktyczny: od 7 stycznia 2026 r. wprowadzono korzystniejsze i bardziej przewidywalne zasady rozliczania podatku od spadków i darowizn (w tym możliwość przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia SD‑Z2), natomiast od 17 marca 2026 r. uproszczono formalności dotyczące ujawniania praw do nieruchomości nabytych w drodze dziedziczenia w księgach wieczystych (wniosek wieczystoksięgowy można złożyć bezpośrednio u notariusza). Już wkrótce na blogu ADVISER Armknecht i Partnerzy (Gdynia): „Prawo spadkowe 2026: spadek, nieruchomość i podatki — co zmienia się od stycznia i marca?”. Wyjaśnimy, jak w 2026 wyglądają zmiany w podatku od spadków i darowizn, kiedy powstaje obowiązek podatkowy oraz co w praktyce oznacza SD‑Z2 i możliwość przywrócenia terminu (ważne zwłaszcza, gdy w grę wchodzi spadek w rodzinie).www.adviser.law kancelaria prawna w Trójmiasto Gdynia Gdańsk Sopot Pokażemy też, jak przyspieszyć formalności po dziedziczeniu nieruchomości: wpis do księgi wieczystej po spadku i wniosek wieczystoksięgowy u notariusza od 17 marca 2026 r. Jeśli interesuje Cię prawo spadkowe 2026, podatek od spadku 2026 oraz sprawy łączone „spadek + nieruchomości + podatki” — obserwuj publikację lub skontaktuj się z kancelarią (Gdynia). prawo spadkowe 2026 zmiany podatek od spadków i darowizn 2026 obowiązek podatkowy przy spadku kiedy powstaje 2026 SD‑Z2 przywrócenie terminu 2026 spóźnione SD‑Z2 co zrobić akt poświadczenia dziedziczenia podatek 2026 wpis do księgi wieczystej po spadku 2026 wniosek wieczystoksięgowy u notariusza 2026 spadek nieruchomość formalności 2026 prawnik spadkowy Gdynia / kancelaria spadki Gdynia

Czytaj dalej