Wstecz
Prawo przedsiębiorców

[Prawo w biznesie] Czy agent powinien zwrócić prowizję w każdym wypadku niewykonania umowy?

Czy agent ubezpieczeniowy musi zwrócić prowizję?

Pojawia się wobec tego pytanie- czy agent w każdym wypadku niewykonania umowy zobowiązany jest do zwrotu prowizji, a jeśli tak to w jakiej wysokości?

 

Odpowiadając na te pytanie warto wskazać, że umowa agencyjna uregulowana jest nie tyko w przepisach krajowych, czyli kodeksie cywilnym art. 758-7649, ale także w unijnych aktach prawnych tj. Dyrektywie Rady 86/653/EWG z dnia 18 grudnia 1986 r. w sprawie koordynacji ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do przedstawicieli handlowych działających na własny rachunek, z którą przepisy krajowe muszą być zgodne. Pomocne zatem będzie oparcie się na wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wydanym w sprawie Barlíkova v.s. ERGO Poist’ovňa a.s., o sygn. akt C-48/16, z dnia 17 maja 2017 roku.

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE Barlíkova v.s. ERGO Poist’ovňa a.s., o sygn. akt C-48/16, z dnia 17 maja 2017 roku.

Alžbeta Barlíková zawarła z ERGO Poist’ovňa a.s. umowę na podstawie, której miała pozyskiwać nowych klientów dla ubezpieczyciela, przedstawiać propozycje zawarcia umów ubezpieczenia oraz zawierać te umowy w imieniu i na rzecz ERGO. A. Barlíková otrzymywała prowizję odpowiadającą określonej procentowo części miesięcznej składki ubezpieczeniowej albo określonej procentowo części urocznionej składki ubezpieczeniowej. Prawo do wypłaty prowizji – w formie zaliczkowej – było przez nią nabywane z chwilą zawarcia umowy z klientem. Niemniej ostateczne nabycie tego prawa było uzależnione od nierozwiązania umowy ubezpieczenia przed upływem okresu trzech lub pięciu lat. Sporna umowa przewidywała też, że nieopłacenie przez klienta składki w pierwszych miesiącach obowiązywania umowy ubezpieczenia powodowało wygaśnięcie prawa do prowizji. Alžbeta Barlíková pozyskała dla ERGO klientów po czym otrzymała prowizje. Jednakże trzy do sześciu miesięcy po podpisaniu umów niektórzy klienci przestali opłacać uzgodnione w tych umowach składki, ignorując wysyłane im wezwania do zapłaty. W konsekwencji przedmiotowe umowy wygasły z mocy prawa. Niektórzy klienci poinformowali ERGO, że ich decyzja o zaprzestaniu opłacania składek wynika z utraty zaufania, jakim początkowo darzyli tę spółkę, spowodowanego niewłaściwym traktowaniem, jakiego doświadczyli z jej strony. W związku z wygaśnięciem rzeczonych umów ubezpieczenia ERGO, opierając się na postanowieniach spornej umowy, wezwało A. Barlíkovą do zwrotu wypłaconych jej zaliczkowo prowizji z tytułu tych umów, opiewających na łączną kwotę 11 421,42 EUR. A. Barlíková nie zwróciła tych kwot, a zatem ERGO wytoczyło przeciwko niej powództwo przed sądem rejonowym w Dunajskiej Stredzie, (Słowacja).

 

Trybunał Sprawiedliwości w omawianym orzeczeniu wskazał, że prowizja staje się należna w miarę wykonywania umowy ubezpieczenia, co w przypadku długoterminowych umów o charakterze ciągłym, takich jak umowa ubezpieczenia rozciągnięte jest w czasie. Ponadto podkreślił, że przy rozpoznawaniu wszelkich spraw pomiędzy agentem a zleceniodawcą należy brać pod uwagę zasadę dobrej wiary i lojalności jaką powinny kierować się strony umowy agencyjnej w relacjach między sobą, oraz cel dyrektywy 86/653, jakim jest ochrona przedstawicieli handlowych, za jakich uznaje się także, agentów. Trybunał wskazał, że zwrotowi może podlegać jedynie część prowizji jeśli jest proporcjonalna do zakresu niewykonania umowy ubezpieczenia, oraz że owo niewykonanie nie wynika z okoliczności, za które odpowiedzialność ponosi zleceniodawca. Przy czym termin „okoliczności, za które odpowiedzialność ponosi zleceniodawca”, nie odnosi się tylko do okoliczności prawnych, które były bezpośrednią przyczyną rozwiązania umowy zawartej między zleceniodawcą a osobą trzecią, ale obejmuje też wszelkie okoliczności faktyczne będące przyczyną niewykonania umowy leżące po stronie zleceniodawcy.

Wnioski z uzasadnienia wyroku TSUE

Podsumowując ubezpieczyciel może żądać od agenta zwrotu wypłaconej prowizji i agent jest zobowiązany prowizję zwrócić, ale jedynie w zakresie w jakim umowa ubezpieczenia nie została wykonana przez ubezpieczającego. Kwota zwrotu prowizji powinna być proporcjonalna do ilości nieopłaconych przez ubezpieczającego składek.


Potrzebujesz pomocy prawnika z zakresu prawa spółek handlowych?

zapraszamy do kontaktu

Sprawdź pozostałe nasze wpisy

Wstecz
Prawo sportowe 07.05.2024
[Prawo sportowe] Jaka jest relacja pomiędzy skutecznością zapisu na sąd polubowny a rzeczywistą możliwością uzyskania ochrony prawnej przed sądem wskazanym w takim zapisie?

Sąd podniósł, że poza procesowymi przypadkami wygaśnięcia zapisu na sąd polubowny, umowa o arbitraż mogłaby utracić moc także z przyczyn materialnoprawnych z uwagi na potrzebę stosowania w drodze analogii bądź wprost niektórych przepisów kodeksu cywilnego o czynnościach prawnych. Przyjmując, że zapis na sąd polubowny nie jest równoznaczny z rezygnacją z ochrony sądowej, jednym z założeń skuteczności tej czynności musi być dostępność alternatywnego forum uzgodnionego przez strony, a inaczej rzecz ujmując - możliwość uzyskania efektywnej ochrony prawnej przed sądem polubownym. Wyrazem relacji między skutecznością zapisu na sąd polubowny a rzeczywistą możliwością uzyskania ochrony prawnej przed sądem wskazanym w zapisie jest art. 1168 k.p.c., który określa niektóre przypadki utraty mocy zapisu, związane z niemożnością rozpoznania sprawy przez sąd polubowny oznaczony w zapisie lub w określonym przez strony składzie (por. także art. 1195 § 4 k.p.c.). Przepis ten ma wprawdzie dyspozytywny charakter, nie oznacza to jednak, że strony zapisu mogą wyłączyć skutek utraty mocy zapisu uzgadniając np., iż zapis zachowuje skuteczność, mimo wystąpienia okoliczności, o których mowa w art. 1168 § 1 i 2 bądź art. 1195 § 4 k.p.c. W razie wystąpienia tych okoliczności uzgodnienie takie byłoby równoznaczne ze zrzeczeniem się ochrony sądowej w ogólności, co nie mieści się w konstrukcji umowy procesowej, jaką jest zapis na sąd polubowny. Strony mogą natomiast określić np. innych arbitrów na wypadek, gdyby pełnienie funkcji przez arbitrów wskazanych w pierwszej kolejności okazało się niemożliwe. W braku możliwości zwolnienia od obowiązku poniesienia opłat, które wiążą się z wszczęciem i przeprowadzeniem postępowania arbitrażowego, obowiązek poniesienia tych kosztów może stanowić przeszkodę czyniącą dostęp do sądu polubownego faktycznie niemożliwym. Za zasadne należy w konsekwencji uznać stanowisko, że stan obiektywnej niemożności poniesienia przez powoda kosztów, których wyłożenie jest konieczne do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania przed sądem polubownym, nie prowadzi wprawdzie do utraty mocy wiążącej zapisu (art. 1168 § 2 k.p.c.), może jednak pociągać za sobą niewykonalność zapisu w rozumieniu art. 1165 § 2 k.p.c. Wymaganie, aby niemożność poniesienia kosztów postępowania przed sądem polubownym miała charakter trwały, należy zatem rozumieć w ten sposób, że chodzi o stan obiektywnie istniejący w chwili orzekania, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia sądu. Uznanie zapisu za niewykonalny nie jest równoznaczne z utratą jego mocy, toteż zapis ten może w przyszłości stać się podstawą odrzucenia pozwu w innych postępowaniach, jeżeli niemożność poniesienia kosztów postępowania przed sądem polubownym ustanie. Jeżeli jednak sąd państwowy, kierując się sytuacją istniejącą w chwili orzekania, oddalił prawomocnie zarzut zapisu na sąd polubowny (art. 222 k.p.c.), to przyszłe korzystne zmiany sytuacji majątkowej strony, która wytoczyła powództwo, nie mogą rzutować na utrwaloną prawomocnym postanowieniem właściwość sądu państwowego do rozstrzygnięcia sprawy, a jedynie na potrzebę cofnięcia zwolnienia od kosztów sądowych (art. 110 u.k.s.c.), jeżeli zwolnienie takie zostało udzielone. Postępowanie strony, która w odpowiedzi na zarzut zapisu na sąd polubowny powołuje się na niewykonalność zapisu, spowodowaną jej własnymi, celowymi, działaniami, podlega ocenie z punktu widzenia reguł dobrej wiary i nadużycia prawa procesowego (art. 3 i art. 41 k.p.c.). Dotyczy to wszystkich przypadków niewykonalności zapisu, bez względu na przyczyny, które stanowią jej podstawę. Ocena taka musi jednak bazować na okolicznościach konkretnej sprawy, a dopuszczalność jej przeprowadzenia, a niekiedy wręcz jej konieczność, nie podważa ogólnego założenia, według którego niewykonalność zapisu w rozumieniu art. 1165 § 2 k.p.c. może mieć podstawę także w niemożności poniesienia kosztów wszczęcia i przeprowadzenia postępowania arbitrażowego. Niewykonalność zapisu na sąd polubowny (art. 1165 § 2 k.p.c.) może wynikać z niemożności poniesienia kosztów arbitrażu. Kancelaria Prawa Sportowego: adviser.law Nasza kancelaria specjalizuje się w prawie sportowym, oferując kompleksową obsługę prawną dla sportowców, klubów, federacji oraz innych podmiotów związanych ze światem sportu. Zespół doświadczonych prawników, posiadających wiedzę i doświadczenie w tej dziedzinie, świadczy usługi w zakresie negocjacji umów sponsorskich, praw obrazu, praw autorskich, a także w sprawach dyscyplinarnych i sporach przed sądami sportowymi. Naszym celem jest zapewnienie kompleksowego wsparcia prawnego, pozwalającego naszym klientom osiągnąć sukces w świecie sportu, jednocześnie chroniąc ich interesy i prawa. Our law firm specializes in sports law, providing comprehensive legal services for athletes, clubs, federations, and other entities associated with the world of sports. Our team of experienced lawyers, equipped with knowledge and expertise in this field, offers services ranging from negotiating sponsorship agreements, image rights, copyright, to handling disciplinary matters and disputes before sports tribunals. Our goal is to provide comprehensive legal support, enabling our clients to succeed in the world of sports while protecting their interests and rights.

Czytaj dalej
Orzecznictwo
Z orzecznictwa Sądu Najwyższego: wynagrodzenie ryczałtowe

Prawo budowlane: Wynagrodzenie ryczałtowe a wynagrodzenie kosztorysowe | Adviser kancelaria prawna w Gdyni Wynagrodzenie wykonawcy za wykonane roboty budowlane może być określone w formie ryczałtu lub w oparciu o kosztorys. Warto wiedzieć czym te wynagrodzenia w praktyce się różnią.

Czytaj dalej