Wstecz
Prawo spółek

[Prawo spółek handlowych] Czy niezaspokajanie roszczeń wierzycieli może spowodować odpowiedzialność karną członków zarządu sp. z o.o.?

Polski ustawodawca nie przewiduje odpowiedzialności karnej za bankructwo oraz niespłacanie długów. Czy zatem członek zarządu, który zaciąga zobowiązania w imieniu spółki, będąc świadomy, że spółka nie będzie ich w stanie wykonać poniesie odpowiedzialność karną? Co się stanie gdy będzie on ukrywał majątek lub spłacał zobowiązania tylko wobec niektórych wierzycieli? Odpowiedzi na te pytania możemy znaleźć w art. 300-302 kodeksu karnego.

Na czym polega czyn z art. 300 k.k.?

Przestępstwo określone w art. 300 k.k. polega na udaremnianiu lub uszczuplaniu zaspokojenia wierzyciela poprzez usuwanie, ukrywanie, zbywanie, darowanie, niszczenie, rzeczywiste lub pozorne obciążanie albo uszkodzenie składników swojego majątku. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 3 lipca 2007 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II KK 336/06 (opubl. w SIP LEX nr 299185) przez „udaremnienie zaspokojenia wierzyciela” rozumieć należy całkowite uniemożliwienie zaspokojenia jego roszczenia. Natomiast przez „uszczuplenie zaspokojenia wierzyciela” należy rozumieć zmniejszenie zaspokojenia wierzyciela. Istotne znaczenie ma też wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2011 r. wydany w sprawie o, sygn. akt V KK 226/11 w którym sąd powołując się na przedstawicieli doktryny wskazuje, że działanie w celu udaremnienia egzekucji może mieć miejsce przed jej wszczęciem, albowiem wystarczy, że mienie jest zagrożone zajęciem, a więc już wtedy, gdy wierzyciel złożył pozew lub niedwuznacznie wyraził zamiar wytoczenia powództwa. W sytuacji w której dłużnik nie spełnia świadczenia i zaciąga kolejne, zwiększa koszty przy jednoczesnym braku przychodów spółki poniesie on odpowiedzialność na podstawie art. 300 k.k. tylko w sytuacji gdy jest on niewypłacalny. Jak wskazał Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 28 listopada 2018 r. w sprawie o sygn. akt II AKa 377/17,(opubl. w SIP LEX nr 2613653) „Wyrażany jest również pogląd, że wypełnienie znamion typu czynu zabronionego określonego w art. 300 § 1 k.k. możliwe jest wyłącznie w czasie, gdy dłużnikowi grozi niewypłacalność lub upadłość, na co wskazuje modalna okoliczność w postaci „w razie grożącej mu niewypłacalności lub upadłości”.

Na czym polega czyn z art. 301 k.k.?

Czyny określone w art. 301 k.k. również dotyczą udaremnienia zaspokojenia kilku wierzycieli z tym, że czyn z art. 301 § 1 k.k.,wiąże się z ucieczką z majątkiem przez dłużnika, polegającą na transferze mienia na nową jednostkę dłużnika. (…) Natomiast czyny z art. 301 § 2 i 3 k.k. obejmują co najmniej nierozważne prowadzenie własnych spraw majątkowych, które doprowadza dłużnika do stanu niewypłacalności. Oczywiście fakt niewypłacalności sam w sobie nie może uzasadniać penalizacji, gdyż niepowodzenie w aktywności gospodarczej jest stałym elementem rzeczywistości gospodarki wolnorynkowej. Za przypadek uzasadniający karalność ustawodawca uznaje tylko umyślne doprowadzenie do swojej upadłości albo spowodowanie takiego skutku w wyniku świadomej nieudolności prowadzenia działalności gospodarczej, a więc gdy przyczyną tego stanu rzeczy jest zachowanie dłużnika. T. Oczkowski [w:] Kodeks karny. Komentarz, wyd. III, red. V. Konarska-Wrzosek, Warszawa 2020, art. 301.

Na czym polega czyn z art. 302 §1 k.k. ?

Przestępstwo określone w art. 302§1 kk. ma miejsce kiedy dłużnik, któremu grozi niewypłacalność lub upadłość, nie mogąc zaspokoić wszystkich wierzycieli, spłaca lub zabezpiecza tylko niektórych. Do popełnienia tego przestępstwa wystarczające jest aby dłużnik działał na szkodę jednego wierzyciela. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 listopada 2015 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II KK 216/15 (opubl. w SIP LEX nr 1938675) „znamiona czynu zabronionego z art. 302 § 1 k.k. wyczerpuje także ten, kto w razie grożącej mu niewypłacalności lub upadłości, nie mogąc zaspokoić wszystkich wierzycieli, realizuje opisane w tym przepisie zachowania, czym działa na szkodę chociażby jednego wierzyciela.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

 
ADVISER Armknecht i Partnerzy
kancelaria prawna założóna w 1989 r.
ul. Gen. J. Bema nr 15, lok. 3
81-386 Gdynia
t: +48 58 6618223
e: office@adviser.law
www.adviser.law

prawo
#kancelariagdynia
#adviser1989
#odpowiedzialność

Sprawdź pozostałe nasze wpisy

Wstecz
Prawo spółek 2.04.2026
[Prawo spółek handlowych] Due diligence w spółce kapitałowej (spólka z o.o. i S.A.), czyli co podlega badaniu przez prawnika i co warto wiedzieć wcześniej?

Planujesz sprzedaż udziałów, wejście inwestora, przekształcenie spółki lub przejęcie innego podmiotu? A może sam zamierzasz zainwestować w już działającą spółkę? Zanim dojdzie do podpisania umowy, z pewnością zostanie przeprowadzony audyt prawny spółki (due diligence). To systematyczne badanie stanu prawnego spółki, które może przesądzić o powodzeniu całej transakcji, albo ją zablokować. Poniżej wyjaśniamy, co dokładnie sprawdza prawnik podczas badania due diligence, a także jak to się ma do ustawowych praw kontrolnych wspólnika w spółce z o.o. (art. 212 k.s.h.) oraz członka rady nadzorczej w spółce akcyjnej, a także dlaczego warto zadbać o porządek w dokumentacji spółki zanim pojawi się inwestor lub nabywca. Due Diligence w Spółce z o.o. i S.A. – Audyt Prawny M&A Co sprawdza prawnik podczas due diligence? Dowiedz się, jakie dokumenty są badane przed transakcją M&A i jak skorzystać z prawa kontroli z art. 212 KSH. due diligence spółka z o.o. audyt prawny spółki prawnik prawo spółek handlowych obsługa transakcji M&A prawo kontroli wspólnika art. 212 KSH przekształcenie spółki obsługa korporacyjna spółek vendor due diligence

Czytaj dalej
Prawo budowlane
[Prawo budowlane] Odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane, czyli zobowiązania inwestora, wykonawcy i podwykonawcy

W praktyce obrotu, często dochodzi do problemów z płatnościami za wykonane roboty budowlane albo z egzekucją zapłaty od nierzetelnego wykonawcy, który nie wygnał określonych robót w ogóle, albo wykonał je niezgodnie z umową lub wadliwie. Każdy uczestnik procesu budowlanego chce chronić swoje interesy, szczególnie w aspekcie odpowiedzialności finansowej, tj. zabezpieczenia płatności za wykonane roboty budowlane albo skutecznej zapłaty za usunięcie stwierdzonych wad budowlanych, tym bardziej, że w sytuacji, gdy są to wady ukryte mogą one nie być tak oczywiste w chwili zakończenia inwestycji, a mogą się wady ujawnić dopiero z upływem czasu.

Czytaj dalej