Prawo dla biznesu

Czy potrącenie wierzytelności może być dobrym sposobem na szybkie wyegzekwowanie długu?

W dobie kryzysu coraz częściej zdarza się, że dłużnicy nie płacą swoich zobowiązań. Wierzyciel może w takiej sytuacji wystąpić z pozwem do sądu a potem skierować sprawę do komornika. Niestety jest to długotrwały proces na końcu którego może okazać się, że dłużnik jest niewypłacalny a wierzyciel zamiast odzyskać pieniądze poniesie kolejne koszty. Potrącenie wierzytelności może zaoszczędzić wierzycielowi czas, koszty oraz wyeliminować ryzyko niewypłacalności dłużnika.

Czym jest zatem potrącenie wierzytelności i jak z niego skorzystać?

Odpowiedzi na to pytanie w sposób przejrzysty i precyzyjny udzielił ostatnio Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 15 czerwca 2022 r. w sprawie o sygn. akt I AGa 47/21 (opubl. w SIP Lex nr 3370704) tłumacząc, że stosownie do art. 498 § 1 k.c., gdy dwie osoby są względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelnością drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczonej tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub innym organem państwowym. Istota potrącenia polega na umorzeniu dwóch przeciwstawnych sobie wierzytelności w następstwie złożenia oświadczenia woli przez jednego wierzyciela drugiemu wierzycielowi. Potrącenie uchyla konieczność realnego wykonania przeciwstawnych zobowiązań, upraszcza obrót i ogranicza koszty. Pomimo, że żaden z wierzycieli nie otrzymuje efektywnego świadczenia dłużnika, każdy zostaje zwolniony ze swojego zobowiązania do wysokości wartości mniejszej.

W jakich przypadkach można potrącić zobowiązania pieniężne?

Potrącenie wierzytelności pieniężnych jest możliwe jeśli:

- termin zapłaty obu wierzytelności już minął,

- wierzytelności nie zostały wcześniej spłacone,

- obie wierzytelności są pieniężne,

- obie strony mogą zaskarżyć brak zapłaty.

Pomimo wystąpienia wszystkich ww. okoliczności potrącenie nie nastąpi jeśli żadna ze stron nie złoży oświadczenia o potrąceniu. Oświadczenie takie staje się skuteczne dopiero z chwilą, kiedy doszło do adresata - wierzyciela wzajemnego w taki sposób, że mógł się on zapoznać z jego treścią (art. 61 k.c.). Oświadczenie o potrąceniu prowadzi do umorzenia wierzytelności z mocą wsteczną od chwili, gdy potrącenie stało się możliwe (wyrok SA w Poznaniu z dn. 15.06.2022 r., sygn. akt I AGa 47/21).

Co dzieje się z odsetkami po potrąceniu wierzytelności?

Na skutek nadania potrąceniu mocy wstecznej tj. umożenia obowiązku zapłaty od chwili powstania późniejszej wierzytelności za niebyłe uznać należy te następstwa wierzytelności, które wiążą się z upływem czasu, a które powstały pomiędzy jej umorzeniem a chwilą, gdy uprawniony złożył oświadczenie o potrąceniu. Sąd Najwyższy wskazał, że w szczególności dotyczy to obowiązku zapłaty odsetek, odszkodowania czy kary umownej za opóźnienie.

Podsumowanie: potrącenie wierzytelności

Złożenie oświadczenia o potrąceniu pomimo, że nie spowoduje, iż wierzyciel „zobaczy na oczy” pieniądze, pozwoli poprzez zmiejszenie własnego świadczenia na przymusowe odebranie należności. Należy jednak w każdym przypadku rozważyć czy wierzycielowi opłaca się potrącać wierzytelność, czy lepiej podjąć próbę domagania się odsetek, odszkodowania czy kary umownej. Warto też rozważyć czy opłaca się wiązać kolejną umową z kontrahentem, który w razie niewykonania umowy będzie zobowiązany do zapłaty wysokiej kary umownej.

Potrzebujesz pomocy prawnej z zakresu prawa w biznesie?
Poznaj naszą ofertę i skontaktuj się z nami!

potrącenie #wierzyciel #dłużnik #wierzytelność #dług #odsetki #karaumowna #odszkodowanie #umorzenie #wymagalność #AdviserArmknecht&Partners

Sprawdź pozostałe nasze wpisy

Wstecz

Prawo spółek

[Prawo spółek handlowych] Prosta Spółka Akcyjna (PSA) - 10 rzeczy, które powinien wiedzieć każdy przedsiębiorca

Prosta spółka akcyjna (P.S.A) jest nową, elastyczną i jak dotychczas najprostszą, poza jednoosobową działalnością gospodarczą osoby fizycznej, formą prowadzenia działalności gospodarczej. Prosta Spółka Akcyjna (PSA) weszła do obrotu jako forma prowadzania działalności innowacyjnych, w szczególności tzw. start-up’ów. W najmowych wpisanie prawnicy kancelarii prawnej w Gdyni ADVISER Armknecht & Partners radcowie prawni, przedstawiają 10 najważniejszych zagadnień związanych z funkcjonowaniem PSA, które powinien poznać każdy przedsiębiorca. Zapraszamy do lektury! prawo spółek handlowych kancelaria prawna gdynia trójmiasto gdańsk prawnik obsługa prawna spółek stała obsługa prawna prawnik prawo handlowe trójmiasto

Czytaj dalej

Prawo budowlane

[Prawo budowlane] Odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane, czyli zobowiązania inwestora, wykonawcy i podwykonawcy

W praktyce obrotu, często dochodzi do problemów z płatnościami za wykonane roboty budowlane albo z egzekucją zapłaty od nierzetelnego wykonawcy, który nie wygnał określonych robót w ogóle, albo wykonał je niezgodnie z umową lub wadliwie. Każdy uczestnik procesu budowlanego chce chronić swoje interesy, szczególnie w aspekcie odpowiedzialności finansowej, tj. zabezpieczenia płatności za wykonane roboty budowlane albo skutecznej zapłaty za usunięcie stwierdzonych wad budowlanych, tym bardziej, że w sytuacji, gdy są to wady ukryte mogą one nie być tak oczywiste w chwili zakończenia inwestycji, a mogą się wady ujawnić dopiero z upływem czasu.