Wstecz
Ochrona danych

Jak wygląda praca w godzinach nadliczbowych w polskim prawie?

Każda praca, którą pracownika wykonuje ponad obowiązujące go normy czasu pracy oraz ponad obowiązujący go przedłużony dobowy wymiar czasu pracy jest pracą w godzinach nadliczbowych. Praca na takich zasadach dopuszczalna jest w dwóch przypadkach określonych w art. 151 kodeksu pracy:

występuje konieczność prowadzenia akcji ratunkowej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii,
zachodzą szczególne potrzebny pracodawcy (pracownik w roku może pracować w ten sposób tylko 150 godzin).

Jak wskazuje orzecznictwo Sądu Najwyższego, potwierdzone w wyroku SN z 10 września 2019 roku, w sprawie pod sygn. II PK 55/18, publ. LEX nr 2779940 – „przyjęło się uważać,
iż szczególne potrzeby pracodawca wyraża poleceniem, to można także wykonywać pracę nadliczbową za wiedzą i zgodą (choćby) milczącą pracodawcy, gdy pracownik działa w jego interesie bowiem polecenie pracy w godzinach nadliczbowych nie wymaga szczególnej formy
i wystarczająca jest dorozumiana zgoda pracodawcy”.

Warto zaznaczyć, że odpracowywanie wolnego, które zostało udzielone na pisemny wniosek pracownika, nie jest pracą w godzinach nadliczbowych.

Praca w godzinach nadliczbowych może być atrakcyjna pod względem finansowym.
Za pracę w nocy, w niedzielę i święta (które nie są dla pracownika dniami pracy) oraz w dniu wolnym od pracy (udzielonym w zamian za pracę w niedzielę lub w święto) pracownikowi przysługuje normalne wynagrodzenie oraz dodatkowo 100% wynagrodzenia. Taki sam dodatek przysługuje, gdy przekroczona zostanie 40-godzinna tygodniowa norma czasu pracy. Gdy praca nadliczbowa świadczona jest w inne niż wymienione wcześniej dni, dodatek wynosi 50% wynagrodzenia. „Normalne wynagrodzenie” zgodnie z wyrokiem SN z dnia 3 czerwca 1986 roku, pod sygn. akt I PRN 40/86, publ. SIP Lex pod nr: 12989, stanowić ma stałe
i systematyczne wynagrodzenie, w którego skład wchodzi wypłata zasadnicza oraz dodatkowe składniki, które zgodnie z przepisami obowiązującymi w zakładzie pracy mu przysługują.

Inną formą rekompensaty za pracę w godzinach nadliczbowych może być udzielany w tym samym wymiarze czas wolny. Następuje to na wniosek pracownika, jednak może też nastąpić bez wnioskowania. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 lutego 2010 roku, pod sygnaturą I PK 157/09, SIP Lex pod nr: 889232, podkreśla, że „w przypadku udzielenia na pisemny wniosek pracownika czasu wolnego od pracy w zamian za czas przepracowany w godzinach nadliczbowych, dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych nie przysługuje co oznacza,
że pracownik zachowuje prawo do normalnego wynagrodzenia za pracę wykonaną w godzinach nadliczbowych”.

W sytuacji, gdy to pracodawca udziela wolnego bez wniosku pracownika, czas wolny musi być w wymiarze o połowę wyższym niż przepracowane nadliczbowe godziny. Nie powoduje to obniżenia wynagrodzenia jakie przysługuje pracownikowi.

Jeśli pracownik wykonywał pracę w jego dniu wolnym od pracy, to pracodawca
w porozumieniu z nim udziela mu w zamian inny dzień wolny od pracy.

Co jednak w przypadku, gdy stosunek pracy ustanie przed upływem okresu rozliczeniowego?

Wtedy pracownikowi przysługuje oprócz zwykłego wynagrodzenia dodatek 100% wynagrodzenia, tak jak w przypadku pracy w nocy, niedzielę i święta oraz w dzień wolny
od pracy, jeśli pracował ponad swój wymiar czasu pracy.

 

Stan prawny na dzień: 30.04.2021 r.

#pracodawca #pracownik #godzinynadliczbowe #prawopracy #ekwiwalent #normaczasupracy #dodatekdowynagrodzenia #adviser1989

 

Sprawdź pozostałe nasze wpisy

Wstecz
Orzecznictwo
Z orzecznictwa Sądu Najwyższego: solidarna odpowiedzialność (inwestora i wykonawcy) za wynagrodzenie podwykonawcy.

1) Prawo budowlane: Inwestor czy wykonawca, kto odpowiada za wynagrodzenie podwykonawcy? | Adviser kancelaria prawna w Gdyni 2) Od kogo zapłaty może żądać podwykonawca. od wykonawcy, a może od inwestora... a może inwestor i wykonawca odpowiadają solidarnie wobec podwykonawcy? W najnowszym naszym wpisie, odpowiadamy na te często zadawane pytania.

Czytaj dalej
Prawo spółek 10.04.2026
[Prawo spółek handlowych] Spółka w kryzysie finansowym: upadłość czy restrukturyzacja? Co grozi zarządowi za spóźniony wniosek i jak działają postępowania insolwencyjne po nowelizacji 2025 r.

Kiedy spółka zaczyna tracić płynność finansową, pierwsze pytanie jakie pada w sali zarządu to zwykle: czy ogłaszamy upadłość? To błędne pytanie – i zadane zbyt późno. Polskie prawo insolwencyjne wyraźnie preferuje restrukturyzację nad upadłość likwidacyjną. Upadłość to w istocie ultima ratio – ostateczność stosowana wtedy, gdy możliwości porozumienia z wierzycielami zostały wyczerpane albo od początku nie było podstaw do prognozowania dalszej działalności spółki. Zanim do tego dojdzie, mamy do dyspozycji cały arsenał narzędzi restrukturyzacyjnych – i warto z nich korzystać świadomie. Poniżej wyjaśniam logikę systemu: czym różnią się poszczególne tryby, co zmienia nowelizacja z 2025 r. i – co równie ważne – jaką osobistą odpowiedzialność ponosi zarząd, gdy wniosek zostanie złożony za późno. Prawo insolwencyjne | Kancelaria ADVISER Armknecht & Partners | Gdynia · Gdańsk · Trójmiasto Prawo insolwencyjne w Trójmieście – ADVISER Armknecht & Partners Szukasz pomocy w zakresie prawa upadłościowego w Gdyni lub prawa upadłościowego w Gdańsku? Jako kancelaria prawa restrukturyzacyjnego w Trójmieście od ponad 35 lat wspieramy zarządy i właścicieli firm w najtrudniejszych momentach – od wczesnych sygnałów kryzysu finansowego aż po wybór optymalnej ścieżki postępowania insolwencyjnego. Nasza kancelaria prawna w Gdyni oferuje kompleksową obsługę prawną firm w zakresie prawa insolwencyjnego: doradztwo przy wyborze między postępowaniem restrukturyzacyjnym a upadłościowym, przygotowanie wniosków do sądu oraz reprezentację wierzycieli i dłużników. Jako doświadczony radca prawny w Gdyni prowadzimy sprawy dotyczące PZU, PPU, postępowania układowego i sanacyjnego – również po nowelizacji z 2025 r. Specjalizujemy się także w mediacjach sądowych, mediacjach przedsądowych i mediacjach pozasądowych w sprawach gospodarczych. Nasi prawnicy pełnią funkcję mediatora w Gdyni i wpisani są na listy mediatorów przy Sądach Okręgowych Apelacji Gdańskiej. Mediacja w postępowaniu restrukturyzacyjnym może zadecydować o sukcesie całego układu z wierzycielami – działamy zarówno jako doradcy prawni, jak i mediatorzy. Dowiedz się więcej o stałej obsłudze prawnej firm: adviser.law/obsluga-prawna-firm-kancelaria-gdynia-prawnik Mediacja w PZU – korzyści i koszty: adviser.law/mediacja-w-postepowaniu-o-zatwierdzenie-ukladu kancelaria prawna gdynia kancelaria prawna grańsk kancelaria prawna trójmiasto radca prawny dr Bartosz Armknecht postępowanie insolwencyjne

Czytaj dalej