Wstecz
Orzecznictwo 30.05.2022

Orzecznictwo Sądu Najwyższego: Udzielenie pełnomocnictwa w kraju spoza Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) do przeniesienia własności nieruchomości.

Udzielenie pełnomocnictwa w kraju spoza Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) do przeniesienia własności nieruchomości.

Czy do wskazanego na podstawie art. 25 ust. 1 zd. 2 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe (Dz. U. z 2015 r., 792 j.t) statutu formy pełnomocnictwa udzielonego w stanie Ilinois (USA) do przeniesienia własności nieruchomości położonej w Polsce należy udział świadka, potwierdzającego czynność mocodawcy własnym podpisem?

W dniu 13 stycznia 2022 r. w sprawie pod sygn. akt III CZP 22/22 (publ. w SIP Lex pod nr 3303278) Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały, tj. udzielenia odpowiedzi na pytanie prawne, czy do wskazanego na podstawie art. 25 ust. 1 zd. 2 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe (Dz. U. z 2015 r., 792 j.t) statutu formy pełnomocnictwa udzielonego w stanie do przeniesienia własności nieruchomości położonej w Polsce należy udział świadka, potwierdzającego czynność mocodawcy własnym podpisem?

Okoliczności sprawy

Wnioskodawczyni (osoba fizyczna), wystąpiła z wnioskiem do sądu wieczystoksięgowego o wpis na swoją rzecz w dziale II księgi wieczystej (...) przysługującego jej prawa własności nieruchomości położonej w miejscowości R. składającej się z działek o numerach (...) i (...) o łącznej powierzchni 0,78 ha, w której jako współwłaściciele wpisani są trzy osoby fizyczne: wnioskodawczyni  w udziale 1/2 części oraz dwie inne osoby fizyczne w udziale po 1/4 części nieruchomości każda.

Postanowieniem z dnia 25 lutego 2020 r. referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym w B. oddalił wniosek.

Na skutek skargi wnioskodawczyni na to postanowienie, postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2020 r. Sąd Rejonowy w B. oddalił wniosek. Sąd Rejonowy wskazał, że pełnomocnictwo do zawarcia umowy przenoszącej własność nieruchomości położonej w Polsce musi zostać udzielone w formie aktu notarialnego przewidzianej przez prawo polskie lub też w formie przewidzianej przez prawo miejsca, gdzie pełnomocnictwo zostało udzielone. Zatem Sąd uznał, iż badać należy badać czy pełnomocnictwo zostało skutecznie udzielone, w szczególnie prawidłowo pod względem formalnym według prawa polskiego (miejsca, gdzie ma zostać „użyte” albo prawa miejsca jego udzielenia, tj. prawa stanu  Ilinois (USA).

Natomiast, przedłożone w sprawie pełnomocnictwo nie spełnia wymagań przewidzianych przez prawo polskie, gdyż nie zostało udzielone w formie aktu notarialnego, ani w formie aktu równoważnego polskiemu aktowi notarialnemu

Uzasadnienie wyroku (wykładnia) Sądu Najwyższego

Apelację od postanowienia z dnia 15 kwietnia złożyła wnioskodawczyni. Rozpoznając tę apelację Sąd Okręgowy w K. powziął poważne wątpliwości prawne, którym dał wyraz występując z przedstawionym na wstępie zagadnieniem prawnym. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W sprawie pełnomocnictwo do dokonania umownego zniesienia współwłasności nieruchomości położonej w Polsce zostało udzielone przez uczestniczkę postępowania w formie pisemnej, a następnie potwierdzone przez tamtejszego notariusza publicznego (notary public). W świetle art. 23 i 25 prawa prywatnego międzynarodowego, prawem właściwym dla oceny udzielonego pełnomocnictwa jest prawo stanu Ilinois (USA), jako prawo miejsca jego wystawienia. Sąd rozpoznający sprawę w drugiej instancji powziął wątpliwość, dotyczącą tego, czy przewidziane w prawie właściwym wymaganie udziału świadka w czynności udzielenia pełnomocnictwa jest elementem formy tej czynności. Przedstawiając wskazaną wątpliwość Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia jako zagadnienie prawne, Sąd Okręgowy nie dokonał jednak wyczerpujących ustaleń w zakresie treści prawa właściwego. Ustalenia takie są nieodzowne, gdyż niezależnie od tego, jaka metoda kwalifikacji pojęcia formy w rozważanym kontekście (autonomiczna, według legis fori albo według legis causae) zostałaby przyjęta, dla celów rozstrzygnięcia kwestii, czy wymaganie udziału świadka w udzieleniu pełnomocnictwa jest elementem formy tej czynności, konieczne jest przesądzenie tego, jakie jest znaczenie i jaka jest funkcja rozpatrywanego wymagania oraz przyczyny jego ustanowienia, a także skutki jego niedochowania. Bez takiej bliższej charakterystyki omawianego wymagania, której dokonanie należy - po szczegółowym ustaleniu treści prawa właściwego, do sądu rozpoznającego sprawę, a nie do Sądu Najwyższego rozpatrującego zagadnienie prawne (por. art. 51a § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. -Prawo o ustroju sądów powszechnych, Dz. U. z 2020 r. poz. 2072) nie jest możliwe podjęcie uchwały rozstrzygającej przedstawione wątpliwości (por. mutatis mutandis postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 września 2008 r. III CZP 84/08 nie publ.) Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały w niniejszej sprawie.

Forma pełnomocnictwa do zbycia (sprzedaży) nieruchomości

Pełnomocnictwo do przeniesienia własności nieruchomości w Polsce co do zasady wymaga formy aktu notarialnego. Zgodnie z art. 158 kodeksu cywilnego, umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. To samo dotyczy umowy przenoszącej własność, która zostaje zawarta w celu wykonania istniejącego uprzednio zobowiązania do przeniesienia własności nieruchomości; zobowiązanie powinno być w akcie wymienione. Natomiast zgodnie z art. z art. 99 kodeksu cywilnego, jeżeli do ważności czynności prawnej potrzebna jest szczególna forma, pełnomocnictwo do dokonania tej czynności powinno być udzielone w tej samej formie.

Jak skutecznie udzielić pełnomocnictwa w kraju spoza Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) do przeniesienia własności nieruchomości w Polsce?

W stosunkach prywatnych stosunkach prawnych międzynarodowych stosuje się przepisy ustawy z dnia 4 lutego 2021 r. Prawo prywatne międzynarodowe (Dz. U. z 2015 r., poz. 1792 – t.j.). Zgodnie z art. 23 ustawy prawo prywatne międzynarodowe, pełnomocnictwo podlega prawu wybranemu przez mocodawcę (osobę udzielającą pełnomocnictwo). Jednakże wobec osoby trzeciej, z którą pełnomocnik dokonał czynności prawnej, można się powołać na prawo wybrane tylko wtedy, gdy osoba ta o wyborze wiedziała albo mogła się z łatwością o nim dowiedzieć. Mocodawca może się powołać wobec pełnomocnika na prawo wybrane tylko wtedy, gdy ten o wyborze prawa wiedział lub mógł się z łatwością o nim dowiedzieć.

W przypadku braku wyboru prawa pełnomocnictwo podlega kolejno:

1) prawu państwa siedziby pełnomocnika, w której on stale działa, albo

2) prawu państwa, w którym znajduje się przedsiębiorstwo należące do mocodawcy, jeżeli tu stale działa pełnomocnik, albo

3) prawu państwa, w którym pełnomocnik rzeczywiście działał, reprezentując mocodawcę, lub w którym wedle woli mocodawcy powinien działać.

 

Natomiast zgodnie z art. 25 ustawy prawo prywatne międzynarodowe, forma czynności prawnej podlega prawu właściwemu dla tej czynności, tj. prawu gdzie czynność ma być podjęta (wykonana). Wystarczy jednak zachowanie formy przewidzianej przez prawo państwa, w którym czynność zostaje dokonana. Jeżeli umowę zawierają osoby znajdujące się w chwili złożenia oświadczeń woli w różnych państwach, wystarczy wówczas zachowanie formy przewidzianej dla tej czynności przez prawo jednego z tych państw. Wyjątkiem są czynności związane z rozporządzaniem nieruchomościami, wówczas wymogiem koniecznym, związanym z nieważnością takiej czynności, jest zachowanie forma czynności prawnej przewidzianej przez prawo właściwe dla tej czynności. W przypadku Polski, do rozporządzenia nieruchomością, zgodnie z art. 99 k.c. w zw. z ar. 158 k.c. konieczna jest forma aktu notarialnego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Sprawdź pozostałe nasze wpisy

Wstecz
Prawo sportowe 14.06.2022
[Prawo sportowe] Prawo i transfer. O przejściu Lewandowskiego do Barcelony z prawnego punktu widzenia

Czy Robert Lewandowski może przejść do FC Barcelony? Odpowiadają na to pytanie, można poznać odpowiedzi związane z prawem piłkarskim - transferowym, czym jest tzw. "Prawo Webstera" oraz amortyzacja transferów, a także Financial Fair Play w piłce nożnej. Prawo transferowe w piłce nożnej według przepisów FIFA - RSTP - Regulations for the Status and Transfer of Players. | ADVISER Armknecht & Partners attorneys-at-law, prawo sportowe kancelaria, prawo sportowe kancelaria gdynia, umowa transferowa w piłce nożnej, umowa transferu w piłce nożnej, umowa transferu w piłce nożnej, kancelaria, kancelaria gdynia, prawnik sportowy, adviser sport, sportrechts, sports law, lex sportiva, umowa transferu piłkarza kancelaria, kontrakt transferu prawnik, kontrakt transferowy prawnik, lexsportiva, lex sportiva, sports law poland

Czytaj dalej
Orzecznictwo
Z orzecznictwa Sądu Najwyższego: solidarna odpowiedzialność (inwestora i wykonawcy) za wynagrodzenie podwykonawcy.

1) Prawo budowlane: Inwestor czy wykonawca, kto odpowiada za wynagrodzenie podwykonawcy? | Adviser kancelaria prawna w Gdyni 2) Od kogo zapłaty może żądać podwykonawca. od wykonawcy, a może od inwestora... a może inwestor i wykonawca odpowiadają solidarnie wobec podwykonawcy? W najnowszym naszym wpisie, odpowiadamy na te często zadawane pytania.

Czytaj dalej