Wstecz
Prawo podatkowe

Prawo do obniżenia podatku VAT uzależnione od warunków po stronie dłużnika – Wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 15 października 2020 r. – C-335/19


Stan faktyczny


E., spółka z ograniczoną odpowiedzialnością prawa polskiego z siedzibą w Polsce (Spółka/E.), będąca podatnikiem VAT, prowadzi działalność w zakresie doradztwa podatkowego. Świadczy ją między innymi na rzecz podmiotów zarejestrowanych jako podatnicy VAT, niezwiązanych ze spółką. Świadczone w ten sposób w Polsce usługi opodatkowane są według podstawowej stawki VAT. Spółka wystawiła na rzecz jednego z kontrahentów, zarejestrowanego jako podatnik VAT, fakturę zawierającą VAT z tytułu usług. Kontrahent ten został postawiony w stan likwidacji po upływie terminu zapłaty, pozostając jednocześnie zarejestrowanym jako podatnik VAT. W związku z nieuregulowaniem faktury, E. zwróciła się do Ministra Finansów (M.F./Minister) z wnioskiem o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej w celu ustalenia, czy pomimo postawienia jej kontrahenta w stan likwidacji po wykonaniu danego świadczenia usług mogła ona skorzystać, z uwagi na fakt spełnienia pozostałych przesłanek ustanowionych w krajowych przepisach dotyczących VAT, z obniżenia podstawy opodatkowania VAT z uwagi na niewywiązanie się z płatności wierzytelności wynikającej z tej samej faktury.
Minister Finansów w interpretacji podatkowej udzielił na to pytanie odpowiedzi przeczącej. Wskazał on, że art. 90 dyrektywy 2006/112(1) przyznaje podatnikom prawo do obniżenia podstawy opodatkowania VAT, jednak tylko na warunkach określonych przez każde państwo członkowskie. Są one przewidziane przez krajowe przepisy dotyczące VAT. W opinii Ministra, jeżeli jedna z tych przesłanek, taka jak wymóg, zgodnie z którym dłużnik nie może być w trakcie postępowania likwidacyjnego, nie jest spełniona, podatnik nie jest uprawniony do powoływania się na prawo do obniżenia, wywodząc je bezpośrednio z prawa Unii.
Spółka bezskutecznie zakwestionowała interpretację podatkową w pierwszej instancji. Następnie E. wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznając, że sąd pierwszej instancji błędnie orzekł, iż kwestionowane przepisy krajowego prawa w dziedzinie VAT nie naruszają wymogów wynikających z prawa Unii. Polska regulacja uzależnia prawo podatnika do obniżenia podstawy opodatkowania VAT w przypadku wierzytelności, której nieściągalność została uprawdopodobniona, od warunku, by w dniu dostawy towaru lub świadczenia usług, a także w dniu poprzedzającym dzień złożenia korekty deklaracji podatkowej mającej na celu skorzystanie z tego obniżenia dłużnik był zarejestrowany jako podatnik VAT i nie był w trakcie postępowania upadłościowego lub w trakcie likwidacji, zaś wierzyciel był w dniu poprzedzającym dzień złożenia korekty deklaracji podatkowej nadal zarejestrowany jako podatnik VAT.


Pytanie prejudycjalne


Mając wątpliwości, Naczelny Sąd Administracyjny skierował pytanie prejudycjalne do TSUE:
„Czy przepisy dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, - w szczególności art. 90 ust. 2 tej dyrektywy - przy uwzględnieniu zasad neutralności podatkowej i proporcjonalności, zezwalają na wprowadzenie w prawie krajowym ograniczenia możliwości obniżenia podstawy opodatkowania w razie częściowego lub zupełnego niewywiązania się z płatności ze względu na określony status podatkowy dłużnika i wierzyciela?
W szczególności czy prawo unijne nie stoi na przeszkodzie ustanowieniu w prawie krajowym regulacji dopuszczającej możliwość skorzystania z „ulgi na złe długi” pod warunkiem, że w dacie wykonania usługi/dostawy towarów oraz w dniu poprzedzającym dzień złożenia korekty deklaracji podatkowej w celu skorzystania z tej ulgi:

dłużnik nie jest w trakcie postępowania upadłościowego albo w likwidacji?
wierzyciel i dłużnik są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni?”

 

Wyrok


Trybunał orzekł, że art. 90 dyrektywy 2006/112 stoi na przeszkodzie przepisom krajowym, które uzależniają obniżenie podstawy opodatkowania VAT od warunku, by w dniu dostawy towaru lub świadczenia usług, a także w dniu poprzedzającym dzień złożenia korekty deklaracji podatkowej mającej na celu skorzystanie z tego obniżenia dłużnik był zarejestrowany jako podatnik VAT i nie był w trakcie postępowania upadłościowego lub w trakcie likwidacji, zaś wierzyciel był w dniu poprzedzającym dzień złożenia korekty deklaracji podatkowej nadal zarejestrowany jako podatnik VAT. Trybunał orzekł, że ograniczenia, jakie przewidują polskie przepisy są zbyt restrykcyjne i nie mogą być uzasadnione tą koniecznością warunki, które uzależniają obniżenie podstawy opodatkowania VAT od rejestracji dłużnika jako podatnika VAT w dniu dostawy towarów lub świadczenia usług oraz zachowania statusu podatnika przez wierzyciela i dłużnika w dniu poprzedzającym złożenie korekty deklaracji podatkowej.
Trybunał wskazał, że prawo podatnika do obniżenia podstawy opodatkowania po zawarciu transakcji wiąże się z obowiązkiem skorygowania przez drugą stronę kwoty VAT podlegającemu odliczeniu. Ponadto Trybunał orzekł, że wymóg dotyczący opodatkowania wierzyciela i dłużnika VAT nie może być uzasadniony ani przez zapobieganie nieprawidłowościom lub nadużyciom, ani w świetle przepisów art. 273 dyrektywy 2006/112.
Trybunał uznał, że pozbawiając wierzyciela jego prawa do obniżenia ze względu na to, iż ostatecznie nieściągalny charakter wierzytelności nie może zostać stwierdzony przed zakończeniem postępowania upadłościowego lub likwidacyjnego, warunek taki uwzględnia niepewność nieodłączną ostatecznemu charakterowi niewywiązania się z płatności. Jednakże taka niepewność mogłaby zostać uwzględniona również poprzez przyznanie obniżenia podstawy opodatkowania VAT, jeżeli wierzyciel przed zakończeniem postępowania upadłościowego lub likwidacyjnego wykaże uzasadnione prawdopodobieństwo, że dług nie zostanie uregulowany, z zastrzeżeniem, że podstawa opodatkowania zostanie podwyższona, gdyby jednak doszło do zapłaty. Taki tryb byłby również skuteczny dla osiągnięcia realizowanego celu, a jednocześnie mniej uciążliwy dla wierzyciela.
Trybunał stwierdził również, że skoro dyrektywa jest bezpośrednio skuteczna, to podatnik taki jak E., a więc niespełniający jedynie warunków krajowych niezgodnych z art. 90 dyrektywy, może powoływać się na ten przepis przed sądami krajowymi przeciwko państwu w celu uzyskania obniżenia podstawy opodatkowania, przy czym zadaniem sądu
22
krajowego rozpoznającego sprawę jest odstąpienie od stosowania tych warunków niezgodnych z prawem Unii na podstawie zasady pierwszeństwa prawa Unii.
Konsekwencje wyroku
Wyrok TSUE może stanowić podstawę odzyskania VAT w ramach ulgi na złe długi przez podatników, których kontrahenci znaleźli się w stanie upadłości lub likwidacji, lub którzy nie otrzymali od kontrahenta zapłaty za wystawione faktury, a jednocześnie nie skorzystali z ulgi na złe długi, z uwagi na negatywne rozstrzygnięcia organów skarbowych lub sądów. Pojawia się możliwość odzyskania kwot VAT, które zostały już odprowadzone z tytułu sprzedaży, a w przypadku których nadal nie otrzymano zapłaty – także w przypadkach, w których na podstawie polskiej ustawy prawo takie nie przysługuje. Istnieje również możliwość, że zastosowanie ulgi za złe długi rozciągnie się na dłużników o innych statusach, np. konsumentów.

 

Stan prawny na dzień: 30.04.2021 r.


Potrzebujesz pomocy prawnika?

Poznaj naszą ofertę w zakresie spraw osobistych, majątkowych i rozwodowych, skontaktuj się z nami!

Sprawdź pozostałe nasze wpisy

Wstecz
Prawo dla biznesu 11.04.2022
Czy niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości może spowodować odpowiedzialność karną członków zarządu sp. z o.o.?

Prawo upadłościowe: Czy członkom zarządu spółek prawa handlowego grozi odpowiedzialność cywilna lub karna za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki? | ADVISER kancelaria prawna w Gdyni Członek zarządu spółki jest obowiązany, nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym spółka stała się niewypłacalna zgłosić w sądzie upadłościowym wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli tego nie zrobi może ponieść odpowiedzialność cywilną, za zobowiązania spółki, całym swoim majątkiem oraz odpowiedzialność karną. kancelaria gdynia, prawnik gdynia, prawo upadłościowe, prawo spółek, https://adviser.law/prawo-spolek-handlowych

Czytaj dalej
Prawo sportowe 06.02.2023
[Sports law] Sports Litigation & Arbitration in Poland

Settlement of legal disputes in sport, in particular those of a property nature, which can be colloquially referred to as "vindication in sport" or "sports vindication", is generally carried out in arbitration (arbitration proceedings), referred to as sports arbitration. In many cases, in order to properly resolve disputes, sports organizations have established specialized permanent arbitration courts (permanent arbitration courts) - Arbitration Tribunals, which by definition know the norms of sports law and understand the specificity of sport, which is to ensure proper recognition of cases and settlement of disputes in sport. The main purpose of recognition of the disputes in the field of broadly understood sports law relations by Arbitration Tribunals, i.e. excluding the jurisdiction of common courts, is the speed and efficiency of examining such disputes and the fairness of arbitration proceedings, in particular due to the knowledge of the regulations of sports organizations and associations referred to as sports law or more broadly as lex sportiva. It should be noted that the market of legal services, attorneys representing the parties (replacing the parties) in proceedings in sports law disputes, has also educated lawyers specializing in sports law, or law firms practicing in the field of sports law (sports law firms). Sports law also includes standards regulating the recognition of legal disputes in sport, in terms of the system, i.e. determining the bodies competent to consider such disputes - Arbitration Tribunals (permanent arbitration courts).Arbitration Tribunals can be classified as: 1) domestic and foreign, 2) operating within a given sport discipline (e.g. football or basketball). Sports law, sports law in poland, polish sports law, polish sports lawyer, sports lawyer in poland, disputes in sport poland, poland lex sportiva, sports law poland , football disputes poland, football court poland, footbnall litigation poland, law in sport poland, Legal disputes in sport and the resolution of legal disputes in sports (sports law, lex sportiva) is generally carried out in arbitration (ADR - Alternative Dispute Resolution), referred to as modification of sports arbitration. However, this is not a rule without exceptions. It should be emphasized that the main or most popular sports disciplines (basketball and football) have been developed by specialized permanent arbitration courts such as PSP (PZPN - Polish FA - Football Arbitration Court), Football Tribunal on FIFA: DRC (Dispute Resolution Chamber) , PSC (Players' Status Chamber), AC (Agents Chamber), STA (Polish Basketball Federation Arbitration Tribunal). Moreover, in Poland cases are also heard by the Arbitration Tribunal at PKOL (Polish Olympic Committee), and internationally by CAS / TAS - the Sports Arbitration Court, also known as the Sports Arbitration Court with its seat in Lausanne and branches in New York and Sydney.

Czytaj dalej