[Prawo spadkowe] Czy można utracić prawo do zachowku postępując sprzecznie z zasadami współżycia społecznego?
Udostepnij
Prawo spadkowe: Kto ma prawo do zachowku?
Zachowek należy się zstępnym (dzieciom, wnukom, prawnukom) małżonkowi i rodzicom spadkodawcy, jeśli nie doszło do dziedziczenia ustawowego. Przykładem takiej sytuacji jest dziedziczenie na podstawie testamentu. Zgodnie z art. 991 kodeksu cywilnego (dalej k.c.), zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należy się połowa wartości udziału który otrzymaliby gdyby doszło do dziedziczenia ustawowego. Natomiast w sytuacji, gdy osoby te były trwale niezdolne do pracy albo jeśli zstępny jest małoletni otrzymaliby oni 2/3 wartości udziału spadkowego. Innymi słowy dzieci, dalsi zstępni, małżonek i rodzice zmarłego mogą domagać się od spadkobiercy (nieustawowego) zapłaty kwoty odpowiadającej połowie lub 2/3 tego co otrzymaliby, gdyby doszło do dziedziczenia na podstawie ustawy.
Czy można odmówić zapłaty zachowku gdy jest to sprzeczne z poczuciem sprawiedliwości?
Odpowiedzi na to pytanie, czy można odmówić zapłaty zachowku gdy jest to sprzeczne z poczuciem sprawiedliwości, udzielił Sąd Najwyższy w wydanym postanowieniu z dnia 29 grudnia 2021 r. wydanym w sprawie pod sygn. akt III CSK 159/21 (publ. w SIP Lex nr 3327075). Wówczas Sąd Najwyższy wskazał, że może dojść do oddalenia powództwa o zapłatę zachowku ze względu na jego sprzeczność z zasadami współżycia społecznego lub jego obniżenia j, jednocześnie wskazują, że jest to sytuacja wyjątkowa.
Dopuszczalne jest także całkowite pozbawienie prawa do zachowku wyłączonego z dziedziczenia ustawowego spadkobiercy w wyniku zastosowania przepisu art. 5 k.c. (nadużycie prawa podmiotowego), w sytuacji, gdy uprawniony do zachowku naużywa swoich praw względem zobowiązanego, lub taka sytuacja miała miejsce w przeszłości.
Innymi słowy osoba, która otrzymała majątek po zmarłym na podstawie testamentu nie będzie zobowiązana do zapłaty zachowku krewnym spadkodawcy, o ile ich postawa była lub jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Każda z sytuacji oceniana jest przez sąd rozpoznający sprawę indywidualnie. Nie można wskazać zamkniętego katalogu sytuacji w których obowiązek zapłaty zachowku nie istnieje. Można się jednak posłużyć orzeczeniami wcześniej wydanymi przez sądy, zwłaszcza Sąd Najwyższy.
Sąd oddalił powództwo o zapłatę zachowku w oparciu o zasady współżycia społecznego
W zakończonej sprawie, której przedmiotem było żądanie zapłaty zachowku, Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 29 grudnia 2021 r., (sygn. akt III CSK 159/21, publ. w SIP Lex nr 3327075) za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego uznał żądanie przez matkę zapłaty zachowku od syna w przypadku, gdy matka nie dopełniła wobec niego obowiązków rodzicielskich. Kobieta zaniedbywała syna, nie przejawiała żadnego zainteresowania jego losem, nie troszczyła się o niego, nie spełniała obowiązku alimentacyjnego oraz wyzywała syna w trakcie awantur. W tej sytuacji Sąd Najwyższy, pomimo, że powódka była uprawniona do zachowku, powołując się na zasady współżycia społecznego, uznał, że jej roszczenie o zapłatę zachowku jest bezzasadne.
Sąd Najwyższy w postanowieniu z 13 grudnia 2024 r. w sprawie pod sygn. I CSK 429/24),podkreślił kluczowe aspekty odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółki, wynikające z art. 299 § 1 Kodeksu spółek handlowych (k.s.h.). Wyrok dotyczy fundamentalnych zasad wykazania bezskuteczności egzekucji wobec spółki, a także obowiązków dowodowych członków zarządu w przypadku egzekucji skierowanej do poszczególnych składników majątku. Wykazanie bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce (art. 299 § 1 k.s.h.) wymaga co do zasady wszczęcia egzekucji z całości majątku spółki; pominięcie niektórych składników majątku nie zwalnia jednak per se członka zarządu z ponoszenia odpowiedzialności za zobowiązania spółki. Członek zarządu jest wolny od tej odpowiedzialności, jeżeli wykaże, że egzekucja z pominiętych składników majątku mogła przynieść realny skutek.
W wielu przypadkach w treści umów i kontraktów łączących zawodnika, trenera lub agenta z klubem zawarte zostają klauzule arbitrażowe, zgodnie z którymi, wszelkie sporty strony poddają pod rozstrzygnięcie konkretnego sportowego trybunału arbitrażowego lub sportowego sądu arbitrażowego. W takich przypadkach strony zobowiązują się do rozstrzygnięcia w drodze arbitrażu sportowego zamiast drogi sądowej. Niemniej, nie zawsze spór sportowca lub trenera, czy agenta z klubem musi być rozstrzygany przez sportowy trybunał lub sąd arbitrażowy. Rozstrzygnięcie takiego sporu może zależeć od wielu czynników, takich jak umowa między stronami, regulaminy ligi lub federacji sportowej, a także obowiązujące prawo powszechne. prawo sportowe prawnik kancelaria prawo sportowe kancelaria prawa sportowego gdynia kancelaria prawna trójmiast Gdańsk Gdynia Sopot prawo sport prawnik kancelaria Kancelaria prawa sportowego, specjalizująca się w obszarze prawnych zagadnień związanych ze sportem, stanowi istotny punkt odniesienia dla osób i podmiotów zaangażowanych w różnorodne kwestie prawne w świecie sportu. Prawo sportowe, które reguluje zasady, procedury i relacje między uczestnikami świata sportu, odgrywa kluczową rolę w zapewnieniu sprawiedliwości, równości oraz integralności w rozmaitych dyscyplinach sportowych. Kancelaria prawa sportowego może oferować szeroki zakres usług prawnych, obejmujących m.in. doradztwo w zakresie zawierania umów, reprezentację w sprawach dyscyplinarnych, arbitrażowych oraz sądowych, jak również wsparcie w kwestiach związanych z prawami do wizerunku czy sponsoringiem. Specjaliści z zakresu prawa sportowego często posiadają dogłębną wiedzę na temat przepisów regulujących konkretne dyscypliny sportowe, zasady działania federacji oraz organizacji sportowych, a także międzynarodowe standardy i kodeksy postępowania. Prawo sportowe, będące zbiorem przepisów, regulacji i standardów, ma na celu zarówno ochronę interesów uczestników świata sportu, jak i zapewnienie integralności, uczciwości oraz równości w konkurencji. Obejmuje ono szeroki zakres tematyczny, od kwestii związanych z transferami zawodników, przez przepisy dotyczące antydopingowe, po regulacje dotyczące organizacji zawodów i imprez sportowych. Działając na styku wielu dziedzin prawa, prawo sportowe wymaga często specjalistycznej wiedzy i doświadczenia, które mogą zapewnić wyspecjalizowane kancelarie prawa sportowego. Korzystanie z usług kancelarii prawa sportowego może być kluczowe dla osób i podmiotów zaangażowanych w świat sportu, zwłaszcza w obliczu rosnącej liczby regulacji, procedur oraz sporów, które mogą się pojawić. Kancelarie te mogą pomóc w interpretacji skomplikowanych przepisów, reprezentować interesy swoich klientów w sporach i negocjacjach oraz dostarczać kompleksowego wsparcia prawno-biznesowego. W ten sposób, kancelaria prawa sportowego oraz prawo sportowe wspólnie tworzą fundamenty, na których opiera się funkcjonowanie oraz rozwój świata sportu we współczesnym społeczeństwie.
Wstecz 
