Wstecz
Prawo spadkowe 02.11.2022

[Prawo spadkowe] Rażące naruszenie prawa przy stwierdzeniu nabycia spadku przez małżonka spadkodawcy w zbiegu z jego rodzeństwem. Orzecznictwo Sądu Najwyższego.

Stan faktyczny sprawy spadkowej w której doszło do stwierdzenia nabycia spadku z rażącym naruszeniem (prawa spadkowego)

W rozpoznawanej przez Sąd Najwyższy sprawie spadkowej, spadkodawca zmarł w dniu 12 sierpnia 2015 roku, był żonaty i nie posiadał dzieci. W chwili śmierci nie żyli już jego rodzice oraz jeden z braci, który pozostawił po sobie dwoje własnych dzieci (bratanka i bratanicę spadkodawcy). Jego małżonka złożyła w sądzie rejonowym wniosek o stwierdzenie nabycia spadku. Sąd ten sugerując się błędnym wnioskiem żony zmarłego stwierdził, że spadek nabyli: żona w 1/4 części, siostra w 3/16 części, druga siostra w 3/16 części, brat w 3/16 części, bratanek w 3/32 części oraz bratanica w 3/32 części. Po zakończeniu postępowania Rzecznik Praw Obywatelskich uznał, że wydane orzeczenie stanowi rażące naruszenie prawa. W tej sytuacji Rzecznik Praw Obywatelskich sporządził skargę nadzwyczajną do Sądu Najwyższego zarzucając orzeczeniu naruszenie konstytucyjnej zasady zaufania do państwa i bezpieczeństwa prawnego, wywodzonych z art. 2 Konstytucji oraz z konstytucyjnego prawa do dziedziczenia chronionego w art. 21 ust. 1 i 64 ust. 1 i 2 Konstytucji, że  ze względu na funkcjonowanie w obrocie prawnym wadliwego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, pozostającego w rażącej sprzeczności z rzeczywistym stanem prawnym w zakresie wysokości udziałów spadkowych, które przypadły każdemu ze spadkobierców z mocy ustawy z chwilą otwarcia spadku, uniemożliwiając tym samym należyte uporządkowanie spraw spadkowych po zmarłym.

Tytuły do nabycia spadku - kolejność dziedziczenia przez spadkobierców

Zgodnie z art. 926 §1 kodeksu cywilnego (dalej k.c.), dziedziczenie może nastąpić na zasadach określonych w testamencie albo w ustawie. Jeśli zmarły nie pozostawił testamentu, stwierdzenie nabycia spadku następuje na zasadach określonych w ustawie (art. 926 § 2 k.c.). Zgodnie z art. 931 § 1 k.c. w pierwszej kolejności dziedziczą z ustawy dzieci zmarłego oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. Natomiast zgodnie z art. 932 § 1 k.c., w braku zstępnych (dzieci, wnuków, prawnuków) zmarłego dziedziczą- małżonek i rodzice. Stosownie do art. 932 § 4 k.c. jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy zmarło przed nim, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych. Jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy) pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym (art. 932 § 5 k.c). Na podstawie art. 933 § 1 k.c. udział spadkowy małżonka, który dziedziczy w zbiegu z rodzicami, rodzeństwem i zstępnymi rodzeństwa spadkodawcy, wynosi połowę spadku.

Udział w spadku małżonka dziedziczącego w zbiegu z rodzeństwem spadkodawcy

W postanowieniu z dnia 1 marca 2022 r., w sprawie pod sygn akt I NSNc 39/21 (publ. w SIP lex nr 3345088), Sąd Najwyższy stwierdzał nabycie spadku małżonka spadkodawcy, który dziedziczył w zbiegu z jego rodzeństwem. W tej sprawie Sąd Najwyższy wskazał, że małżonce spadkodawcy przypada część spadku w udziale 1/2 części (8/16 części). Pozostała część na podstawie art. 932 § 2 i 4 k.c. podlegała podziałowi pomiędzy rodzeństwo spadkodawcy - przy uwzględnieniu iż na podstawie art. 931 § 1 k.c. w miejsce zmarłego brata wstąpiły jego dzieci - w taki sposób, że siostrze przypada spadek w 2/16 części, drugiej siostrze przypada spadek w 2/16 części, bratu przypada spadek w 2/16 części zaś bratankowi i bratanicy zmarłego przypada spadek po 1/16 części.

Definicja rażącego naruszenia prawa nie tylko w sprawach spadkowych

W omawianym orzeczeniu Sąd Najwyższy wskazał, że za rażące naruszenie prawa należy rozumieć naruszenie prawa na tyle wyraźne, że do jego ustalenia nie jest konieczne prowadzenie złożonych procesów intelektualnych. Sąd powołał się również na swoje wcześniejsze orzeczenia potwierdzając, że ”rażące" naruszenie musi być "oczywiste", czyli "widoczne dla przeciętnego prawnika prima facie bez konieczności wnikliwej analizy" (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 2019 r., w sprawie pod sygn. akt V CSK 326/18; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2017 r., w sprawie pod sygn. akt SNO 22/17 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2020 r., w sprawie pod sygn. akt I NSNc 28/19).

Podstawy wniesienia skargi nadzwyczajnej w sprawie spadkowej

Skarga nadzwyczajna, która stanowiła podstawę wydania omawianego wyroku w sprawie spadkowej jest, nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a więc stosowanym w wyjątkowych okolicznościach. Uprawnienie do jej wniesienia, zgodnie z art. 89 §2 ustawy o Sądzie Najwyższym przysługuje:

 

1.       Rzecznikowi Praw Obywatelskich,

2.       Prokuratorowi Generalnemu

oraz w zakresie właściwości,

3.       Prezesowi Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej,

4.       Rzecznikowi Praw Dziecka,

5.       Rzecznikowi Praw Pacjenta,

6.       Przewodniczącemu Komisji Nadzoru Finansowego,

7.       Rzecznikowi Finansowemu,

8.       Rzecznikowi Małych i Średnich Przedsiębiorców,

9.       Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

 

Uprawnione osoby mogą wnieść skargę nadzwyczajną na ostateczne rozstrzygniecie, tj. orzeczenie od którego nie służy już odwołanie, w sytuacji, gdy uznają, że orzeczenie to nie jest zgodne z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.

Aby skarga była zasadna, orzeczenie musi naruszać zasady lub wolności i prawa człowieka określone w Konstytucji albo w sposób rażący naruszać prawo albo wydanie orzeczenia nastąpiło na podstawie sprzecznych istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego. Co ważne strony mimo, że przysługuje im prawo wniesienia skargi osobiście, mogą wystosować prośbę do uprawnionych osób o wystąpienie w ich imieniu ze skargą nadzwyczajną do Sądu Najwyższego.

 

słowa kluczowe: dziedziczenie, kolejność dziedziczenia, wyroki SN, Sąd Najwyższy, rażące naruszenie prawa, skarga nadzwyczajna, spadek, Konstytucja, Rzecznik Praw Obywatelskich, udział spadkowy

Sprawdź pozostałe nasze wpisy

Wstecz
Prawo spadkowe 23.05.2024
[Prawo spadkowe] Czy istnieje obowiązek podatkowy w przypadku uzyskania spadku w Niemczech?

W kwestii okoliczności związanych z rozliczeniem pochodu uzyskanego w drodze dziedziczenia - tj. nabycia spadku w Niemczech w treści wyroku z dnia 11 stycznia 2023 r. w sprawie pod sygn. akt I SA/Gd 1007/22, wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny, który ustalił, że rozliczenie podatku od spadku w Niemczech (podatek tam nie wystąpił z uwagi na kwotę wolną) pozostaje bez wpływu na wymiar podatku w Polsce, za chybiony należało zatem uznać zarzut naruszenia art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 22 umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. kancelaria prawa spadkowego gdynia radca prawny spadki gdynia gdańsk trójmiasto Kancelaria prawa spadkowego trójmiasto gdańsk gdynia sopot radca prawny spadki prawo spadkowe ## Dlaczego warto skorzystać z usług radcy prawnego lub adwokata specjalizującego się w prawie spadkowym w Gdyni i Gdańsku? Prawo spadkowe to jedna z bardziej skomplikowanych dziedzin prawa, która dotyka każdego z nas prędzej czy później. Dziedziczenie, zarządzanie spadkiem, czy też spory dotyczące podziału majątku po zmarłym mogą być źródłem wielu problemów i nieporozumień. W takiej sytuacji niezwykle cenne jest wsparcie doświadczonego prawnika, który pomoże przejść przez ten trudny proces sprawnie i zgodnie z prawem. Wybór odpowiedniej kancelarii w Gdyni i Gdańsku specjalizującej się w prawie spadkowym może być kluczem do sukcesu. Poniżej przedstawiamy kilka powodów, dla których warto skorzystać z usług radcy prawnego lub adwokata specjalizującego się w tej dziedzinie. Profesjonalne doradztwo i kompleksowa obsługa prawna spraw spadkowych kancelaria prawa spadkowego gdynia gdańsk sopot www.adviser.law Radcy prawni i adwokaci specjalizujący się w prawie spadkowym posiadają szeroką wiedzę i doświadczenie w zakresie zarządzania spadkami, sporządzania testamentów, podziału majątku, oraz reprezentacji klientów w sporach sądowych. Dzięki temu mogą zapewnić profesjonalne doradztwo na każdym etapie procesu spadkowego. Ich zadaniem jest nie tylko pomoc w zrozumieniu skomplikowanych przepisów prawnych, ale także znalezienie najbardziej korzystnych rozwiązań dla swoich klientów. ndywidualne podejście do klienta w sprawie spadkowej Każdy przypadek spadkowy jest inny i wymaga indywidualnego podejścia. Prawnicy specjalizujący się w prawie spadkowym zdają sobie z tego sprawę i dlatego oferują swoim klientom spersonalizowane usługi. Zrozumienie specyfiki danej sprawy oraz potrzeb klienta jest kluczowe dla znalezienia najlepszego rozwiązania. Prawnicy słuchają swoich klientów, analizują ich sytuację i proponują najbardziej odpowiednie działania. Bezpieczeństwo prawne w sprawach spadkowych kancelaria prawa spadkowego gdynia gdańsk sopot Postępowanie spadkowe jest procesem, który wymaga nie tylko znajomości przepisów prawa, ale także umiejętności praktycznego ich zastosowania. Brak wiedzy i doświadczenia w tej dziedzinie może prowadzić do błędów, które mogą skutkować poważnymi konsekwencjami prawnymi i finansowymi. Korzystając z usług doświadczonego radcy prawnego lub adwokata, można uniknąć takich problemów. Prawnicy dbają o to, aby wszystkie dokumenty były przygotowane zgodnie z obowiązującymi przepisami, a wszelkie działania podejmowane w ramach postępowania spadkowego były legalne i bezpieczne. Skuteczna reprezentacja w sądzie kancelaria prawa spadkowego gdynia gdańsk sopot Niektóre sprawy spadkowe kończą się w sądzie, zwłaszcza jeśli dochodzi do sporów między spadkobiercami. W takiej sytuacji nieoceniona jest pomoc prawnika, który posiada doświadczenie w prowadzeniu spraw sądowych. Radcy prawni i adwokaci specjalizujący się w prawie spadkowym są przygotowani do skutecznej reprezentacji swoich klientów w sądzie, co zwiększa szanse na pomyślne zakończenie sprawy. Ich zadaniem jest nie tylko obrona interesów klienta, ale także negocjowanie i mediowanie w celu znalezienia polubownego rozwiązania. Optymalizacja podatkowa nabycia spadku kancelaria prawa spadkowego gdynia gdańsk sopot Prawo spadkowe wiąże się również z kwestiami podatkowymi. Dziedziczenie majątku często pociąga za sobą obowiązek zapłaty podatku od spadków i darowizn. Prawnicy specjalizujący się w prawie spadkowym pomagają swoim klientom w optymalizacji podatkowej, co pozwala na minimalizację obciążeń podatkowych. Dzięki temu można zaoszczędzić znaczną sumę pieniędzy i uniknąć niepotrzebnych problemów z fiskusem. Pomoc w sporządzaniu testamentu kancelaria prawa spadkowego gdynia gdańsk sopot Jednym z kluczowych elementów planowania spadkowego jest sporządzenie testamentu. Testament pozwala na rozporządzenie swoim majątkiem zgodnie z własnymi życzeniami po śmierci. Sporządzenie testamentu bez odpowiedniej wiedzy prawniczej może prowadzić do błędów, które mogą skutkować unieważnieniem dokumentu lub trudnościami w jego realizacji. Prawnicy specjalizujący się w prawie spadkowym pomagają w przygotowaniu testamentu zgodnie z obowiązującymi przepisami, co zapewnia jego ważność i skuteczność. Mediacje i negocjacje spadkowe kancelaria prawa spadkowego gdynia gdańsk sopot W przypadku sporów spadkowych, zanim dojdzie do rozprawy sądowej, warto spróbować rozwiązać konflikt na drodze mediacji lub negocjacji. Radcy prawni i adwokaci specjalizujący się w prawie spadkowym posiadają doświadczenie w prowadzeniu mediacji i negocjacji, co pozwala na osiągnięcie porozumienia między stronami bez konieczności angażowania sądu. Taka forma rozwiązywania sporów jest często szybsza, tańsza i mniej stresująca dla wszystkich zaangażowanych stron. Usługi radców prawnych i adwokatów w Gdyni i Gdańsku sprawy spadkowe dziedziczenie zachowek Gdynia i Gdańsk to miasta, w których można znaleźć wiele kancelarii prawnych oferujących specjalistyczne usługi z zakresu prawa spadkowego. Wybór odpowiedniej kancelarii jest kluczowy dla pomyślnego rozwiązania sprawy spadkowej. Warto zwrócić uwagę na doświadczenie i kompetencje prawników, którzy będą zajmować się naszą sprawą. Rekomendacje innych klientów, certyfikaty oraz referencje mogą być cennymi wskazówkami przy wyborze odpowiedniego specjalisty. Korzystanie z usług radcy prawnego lub adwokata specjalizującego się w prawie spadkowym w Trójmiasto Gdynia i Gdańsk www.adviser.law to inwestycja, która może przynieść wiele korzyści. Profesjonalne doradztwo, indywidualne podejście, bezpieczeństwo prawne, skuteczna reprezentacja w sądzie, optymalizacja podatkowa, pomoc w sporządzaniu testamentu oraz mediacje i negocjacje to tylko niektóre z powodów, dla których warto skorzystać z usług doświadczonych prawników. Wybór odpowiedniej kancelarii prawnej pozwoli na spokojne i zgodne z prawem przejście przez proces spadkowy, minimalizując stres i problemy związane z dziedziczeniem majątku.

Czytaj dalej