[Prawo sportowe] Prawo piłkarskie – rozwiązanie kontraktu przez piłkarza z winy klubu

W praktyce obrotu, w stosunkach pomiędzy klubem a piłkarzem niejednokrotnie powstaje sytuacja, w której strony kontraktu piłkarskiego nie są zainteresowane dalszym jego obowiązywaniem. Wówczas kwestie związane z zakończeniem obowiązywania takiego kontraktu poddawane są analizie, w szczególności opinii prawnej prawnika specjalizującego się w prawie umów, prawie sportowym, ze szczególnym uwzględnieniem prawa piłkarskiego.

W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że w zasadzie każdy kontrakt piłkarski może zostać zakończony przed terminie na jaki został zawarty. Kontrakt piłkarski może zostać przede wszystkim rozwiązany za porozumieniem stron, np. w związku z transferem piłkarza, jak również rozwiązany jednostronnie przez klub albo samego piłkarza. W tym wpisie zajmiemy się sytuacją rozwiązania kontraktu piłkarskiego z winy klubu.

W stosunkach prawnych pomiędzy klubem a piłkarzem w Polsce obowiązuje Uchwała nr VI/90 z dnia 16 czerwca 2023 roku Zarządu Polskiego Związku Piłki Nożnej -
Minimalne wymagania dla standardowych kontraktów zawodników w sektorze zawodowej piłki nożnej (dalej zwana: "Uchwałą PZPN", według stanu na dzień od 01 stycznia 2024 r.), która to uchwała w art. 9 Uchwały PZPN [stabilność kontraktowa], określa sposoby zakończenia obowiązywania kontraktu piłkarskiego, tj. umowy zawartej pomiędzy klubem a zawodnikiem w sektorze zawodowej piłki nożnej (art. 3 Uchwały PZPN).

Zasada stabilności kontraktowej (contractual stability), przyjęta równie w art. 13 i nast. FIFA RSTP (FIFA Regulations on the Status and Transfer of Players), oznacza, że co do zasady umowa pomiędzy profesjonalistą - piłkarzem, trenerem o statusie profesjonalisty, a klubem może zostać rozwiązana jedynie po wygaśnięciu umowy (upływie okresu na jaki została zawarta), lub za obopólną zgodą stron (rozwiązanie za porozumieniem stron). Jakkolwiek pamiętać należy, że również od tej zasady istnieją wyjątki, które również przewidują postanowienia polskiego prawa piłkarskiego - uchwały nr VI/90 z dnia 16 czerwca 2023 roku Zarządu Polskiego Związku Piłki Nożnej - określającej - Minimalne wymagania dla standardowych kontraktów zawodników w sektorze zawodowej piłki nożnej. Pamiętać przy tym należy, że stabilność kontraktowa podlega szczególnej ochronie, jak chociażby sankcjom za nieuzasadnione naruszenie stabilności kontraktowej przez zawodnika lub klub, przewidzianych odpowiednio w treści art. 10 i nast. Uchwały PZPN.

Zgodnie z art. 9 ust. 2 Uchwały, stronom kontraktu (klubowi lub piłkarzowi), co do zasady nie przysługuje prawo do wypowiedzenia lub jednostronnego rozwiązania Kontraktu, z zastrzeżeniem przypadków przewidzianych w Uchwale. Zależnie od sytuacji (stanu faktycznego), kontrakt piłkarski może zostać rozwiązany w  kilku trybach:

• rozwiązanie kontraktu piłkarskiego przez piłkarza w trybie jednostronnego rozwiązania kontraktu z winy klubu piłkarskiego (art. 9 ust. 3 Uchwały),
• rozwiązanie kontraktu piłkarskiego przez klub piłkarski w trybie jednostronnego rozwiązania kontraktu z winy piłkarza (art. 9 ust. 4 Uchwały),
• rozwiązanie kontraktu piłkarskiego przez klub piłkarski w trybie jednostronnego rozwiązania kontraktu z bez winy piłkarza (art. 9 ust. 5 Uchwały), 
• stwierdzenie nieważności kontraktu piłkarskiego (art. 9 ust. 12 Uchwały PZPN).

Podkreślić należy, że oddzielną kwestią pozostają postanowienia stron zawarte w samym kontrakcie zawodniczym, w którym klub i piłkarz  uregulowali wzajemne stosunki prawne, w tym rozwiązanie kontraktu piłkarskiego w następstwie transferu piłkarza. Ponadto, zarówno piłkarz jak i klub mają prawo do skierowania pozwu do PSP - Piłkarskiego Sądu Polubownego przy PZPN o rozwiązanie kontraktu z winy jednej ze stron lub z przyczyn niezawinionych przez strony, w innych przypadkach niż
wskazane w art. 9 ust. 3-5 Uchwały PZPN. Wówczas PSP Rozpoznając sprawę w każdym przypadku indywidualnie ocenia czy w danej sprawie doszło do rażącego naruszenia przez klub lub piłkarza (zawodnika w piłce nożnej) obowiązków kontraktowych. Rozwiązanie kontraktu następuje z dniem prawomocnego rozstrzygnięcia
PSP, chyba że orzeczeniu wydanemu w pierwszej instancji zostanie nadany rygor natychmiastowej wykonalności (art. 9 ust. 10 Uchwały PZPN).  

W tym wpisie, omawiamy sytuację, gdy zawodnikowi przysługuje prawo do jednostronnego rozwiązania kontraktu z winy klubu poprzez oświadczenie złożone klubowi w formie pisemnej pod rygorem nieważności.

Rozwiązanie kontraktu piłkarskiego z winy klubu przez zawodnika następuje przez złożenie klubowi pisemnego oświadczenia o jednostronnym rozwiązaniu kontraktu. Pamiętać należy, że oświadczenie to dla swojej ważności wymaga zachowania formy pisemnej (ad solemnitatem - forma czynności prawnej zastrzeżona pod rygorem nieważności). Zgodnie z art. 73 Kodeksu cywilnego (dalej zwany: "k.c."), czynność dokonana bez zachowania zastrzeżonej formy jest nieważna tylko wtedy, gdy norma przewiduje rygor nieważności. Zatem oświadczenie o jednostronnym rozwiązaniu kontraktu piłkarskiego nie może zostać złożone w innej formie niż pisemna. Dotyczy to chociażby formy dokumentowej, która ma stanowić formę o niższym poziomie sformalizowania niż forma pisemna, ponieważ nie wymaga własnoręcznego podpisu (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Radomiu w sprawie pod sygn. akt I ACa 916/19, publ. w SIP Lex pod nr 3171050).

Zgodnie z art. 78 k.c., do zachowania pisemnej formy czynności prawnej wystarcza złożenie własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli - oświadczenia o jednostronnym rozwiązaniu kontraktu z winy klubu. Niemniej, zgodnie jak wynika z treści art. 78[1] k.c., również oświadczenie woli złożone w formie elektronicznej jest równoważne z oświadczeniem woli złożonym w formie pisemnej. Tak więc, oświadczenie o rozwiązaniu kontraktu piłkarskiego złożone z zachowaniem formy elektronicznej formy czynności prawnej, do której wystarcza złożenie oświadczenia woli w postaci elektronicznej i opatrzenia go kwalifikowanym podpisem elektronicznym, będzie ważnym. Co istotne, oryginałem dokumentu w postaci elektronicznej jest plik cyfrowy, ewentualne ustalenia jego autentyczności można dokonywać na podstawie wydruku oświadczenia w postaci elektronicznej (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 30 grudnia 2019 r. w sprawie pod sygn. akt I ACa 672/19, publ. w SIP Lex pod nr 2895399).

Ponadto, podkreślić należy, że oświadczenie o jednostronnym rozwiązaniu kontraktu piłkarskiego z winy klubu, zgodnie z art. 9 ust. 7 Uchwały PZPN, powinno zostać jednocześnie przedłożone organowi prowadzącemu rozgrywki (w przypadku PKO BP Ekstraklasy - spółce Ekstraklasa S.A., Fortuny 1 Ligi - stowarzyszeniu Pierwsza Liga Piłkarska, a w przypadku niższych lig Polskiemu Związkowi Piłki Nożnej).  Oświadczenie o jednostronnym rozwiązaniu kontraktu piłkarskiego z winy klubu oświadczenia uważa się za złożone drugiej stronie kontraktu piłkarskiego (klubowi) z chwilą doręczenia oświadczenia w formie pisemnej, w sposób umożliwiający zapoznanie się z jego treścią, jednakże najpóźniej z upływem 7 dnia od dnia awizowania przesyłki listownej poleconej lub zeskanowanego i podpisanego oświadczenia, na adres e-mail klubu wskazany w kontrakcie, jednakże najpóźniej z upływem 3 dnia od dnia wysłania wiadomości e-mail pod ten adres (art. 2 ust. 4 Uchwały PZPN).

Oświadczenia o jednostronnym rozwiązaniu kontraktu piłkarskiego z winy klubu wywołuje skutki prawne z dniem upływu terminu na złożenie przez klub pozwu do PSP - Piłkarskiego Sądu Polubownego przy PZPN o ustalenie bezskuteczności oświadczenia piłkarza o jednostronnym rozwiązaniu kontraktu z winy klubu lub ustalenia prawa do odszkodowania za złożenie oświadczeń z naruszeniem przepisów Uchwały PZPN. Termin ten wynosi w terminie 7 dni od dnia doręczenia oświadczenia w formie pisemnej, w sposób umożliwiający zapoznanie się z jego treścią, jednak nie później niż 7 dni, począwszy od dnia awizowania przesyłki listownej poleconej lub zeskanowanego dokumentu - podpisanego oświadczenia o jednostronnym rozwiązaniu kontraktu pod adres wskazany w kontrakcie - adres e-mail klubu, a także nie później niż z upływem 3 dnia od dnia wysłania wiadomości e-mail (art. 2 ust. 4 Uchwały PZPN).

Natomiast, w sytuacji, złożenia przez klub pozwu w terminie, skutki prawne oświadczenia jednostronnym rozwiązaniu kontraktu piłkarskiego z winy klubu powstają z dniem wydania przez PSP orzeczenia w I instancji o oddaleniu powództwa. W przypadku uznania zasadności pozwu na etapie postępowania odwoławczego, PSP może
ustalić jedynie prawo do odszkodowania. Jeżeli PSP oddali pozew dopiero na etapie postępowania odwoławczego, oświadczenie jednostronnym rozwiązaniu kontraktu piłkarskiego z winy klubu wywołuje skutki prawne dopiero z dniem wydania tego orzeczenia.

Zawodnikowi przysługuje prawo do jednostronnego rozwiązania Kontraktu z winy klubu w takich przypadkach jak:

• klub opóźnia się z zapłatą na rzecz zawodnika wynagrodzenia indywidualnego należnego mu z tytułu profesjonalnego uprawiania piłki nożnej za okres co najmniej
  dwóch miesięcy, pod warunkiem, iż po upływie tego okresu piłkarz wyznaczy pisemnie klubowi dodatkowy termin zapłaty, nie krótszy niż 14 dni, z zastrzeżeniem, iż brak zapłaty zaległości w pełnej wysokości spowoduje możliwość skorzystania z prawa do jednostronnego rozwiązania kontraktu z winy klubu,
• klub ze swojej winy zaniechał zgłoszenia piłkarza do rozgrywek ligowych, pod warunkiem, iż oświadczenie o rozwiązaniu kontraktu zostanie złożone w terminie jednego miesiąca od daty zamknięcia okresu zmiany przynależności klubowej (okna transferowego), zgodnie z obowiązującymi przepisami PZPN,
• klub ze swojej winy zaniechał obowiązkowego ubezpieczenia piłkarza od następstw nieszczęśliwych wypadków w sporcie (ubezpieczenie NNW), na warunkach określonych Uchwałą PZPN (zob. art. 7 ust. 4, lit. k) Uchwały PZPN), wskutek czego Zawodnik nie otrzymał należnego mu świadczenia ubezpieczeniowego lub jego równowartości od Klubu albo klub nie przedstawił dowodu zawarcia umowy ubezpieczenia w terminie 14 dni od daty pisemnego zgłoszenia takiego żądania przez Zawodnika, pod warunkiem, iż oświadczenie o rozwiązaniu Kontraktu zostanie złożone w terminie jednego miesiąca od daty wystąpienia któregokolwiek ze zdarzeń,
• klub nie zapewnia piłkarzowi leczenia lub rehabilitacji po kontuzji doznanej w czasie gry w ramach współzawodnictwa sportowego lub treningu lub odmawia
  pokrycia kosztów leczenia lub rehabilitacji poniesionych przez piłkarz, na które uprzednio otrzymał on od klubu pisemną zgodę, w ramach której klub zaakceptował szacowane koszty leczenia lub rehabilitacji, pod warunkiem, iż oświadczenie o rozwiązaniu kontraktu zostanie złożone w terminie jednego miesiąca od daty wystąpienia któregokolwiek ze zdarzeń,
• klub został przeniesiony do niższej klasy rozgrywkowej na skutek innych zdarzeń niż rywalizacja sportowa, na podstawie prawomocnego orzeczenia wydanego
  przez właściwy organ dyscyplinarny PZPN, pod warunkiem, iż oświadczenie o rozwiązaniu Kontraktu zostanie złożone w terminie jednego miesiąca od daty
  uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego.

Oczywiście każdej ze stron kontraktu, czyli klubowi oraz piłkarzowi, przysługuje prawo do złożenia do PSP - Piłkarskiego Sądu Polubownego przy PZPN pozwu o ustalenie treści kontraktu lub stwierdzenie nieważności kontraktu piłkarskiego w całości lub w części. Prawomocne orzeczenie PSP jest wiążące dla stron, chyba że orzeczeniu wydanemu w pierwszej instancji zostanie nadany rygor natychmiastowej wykonalności (art. 9 ust. 12 Uchwały PZPN). Piłkarz może złożyć pozew do PSP, przede wszystkim w sytuacji, gdy klub zobowiązuje piłkarza do treningów indywidualnych w sytuacji, gdy takie treningi nie są uzasadnione względami medycznymi lub obiektywnymi względami szkoleniowymi (w takim przypadku klub zobowiązany jest przedstawić środki dowodowe uzasadniające potrzebę skierowania piłkarza na treningi indywidualne) oraz, gdy piłkarz, z wyłączeniem bramkarzy, powyżej 23 roku życia, wziął udział w mniej niż 10% oficjalnych meczów rozegranych przez klub w rozgrywkach mistrzowskich i pucharowych w pierwszej drużynie seniorów w całym sezonie. Sytuacje te dotyczą tprzeciwdziałania sytuacją określanym mianem tzw. "Klubu kokosa" oraz wynikają z Prawa Webstera.

Ponadto, w  przypadku złożenia przez piłkarza lub klub pozwu do PSP o rozwiązanie kontraktu z winy drugiej strony lub z przyczyn niezawinionych i stwierdzenia braku podstaw do takiego rozwiązania kontraktu, PSP może rozwiązać kontrakt bez orzekania o winie, jeżeli żadna ze stron nie zgadza się na kontynuację kontraktu, a z całokształtu okoliczności faktycznych sprawy wynika, iż dalsze obowiązywanie kontraktu byłoby sprzeczne z celami i zasadami uprawiania sportu profesjonalnego oraz celami i zasadami podejmowania działalności w zakresie kultury fizycznej. Rozwiązanie kontraktu jest jednak niedopuszczalne, jeżeli wskutek rozwiązania ucierpiałoby dobro zawodnika lub klubu, albo rozwiązanie kontraktu naruszałoby zasady słuszności, dobrej wiary, dobrych obyczajów oraz ducha sportu (art. 9 ust. 13 Uchwały PZPN).

In the practice of turnover, in relations between a club and a player, a situation often arises in which the parties to a football contract are not interested in its continued validity. Then, issues related to the termination of such a contract are analyzed, in particular by the legal opinion of a lawyer specializing in contract law, sports law, with particular emphasis on football law.

First of all, it should be noted that in principle any football contract may be terminated before the date for which it was concluded. A football contract may be terminated primarily by mutual consent of the parties, e.g. in connection with the transfer of the player, or terminated unilaterally by the club or the player himself. In this entry, we will deal with the situation of terminating a football contract due to the club's fault.

Legal relations between a club and a player in Poland are governed by Resolution No. VI/90 of June 16, 2023 of the Management Board of the Polish Football Association -
Minimum requirements for standard player contracts in the professional football sector (hereinafter referred to as the "PZPN Resolution", as of January 1, 2024), which is the resolution in Art. 9 of the PZPN Resolutions [contractual stability], specifies the methods of terminating a football contract, i.e. a contract concluded between a club and a player in the professional football sector (Article 3 of the PZPN Resolution).

The principle of contractual stability, also adopted in Art. 13 et seq. FIFA RSTP (FIFA Regulations on the Status and Transfer of Players), means that, as a rule, a contract between a professional football player, a coach with professional status, and a club may be terminated only after the expiry of the contract (expiration of the period for which it was concluded), or by mutual consent of the parties (dissolution by mutual consent of the parties). However, it should be remembered that there are exceptions to this rule, which are also provided for in the provisions of Polish football law - resolution No. VI/90 of June 16, 2023 of the Management Board of the Polish Football Association - specifying - Minimum requirements for standard player contracts in the professional football sector . It should be remembered that contractual stability is subject to special protection, such as sanctions for unjustified violation of contractual stability by a player or club, provided for in Art. 10 et seq. Resolutions of the Polish Football Association.

Pursuant to Art. 9 section 2 of the Resolution, the parties to the contract (club or player) are generally not entitled to terminate or unilaterally terminate the Contract, subject to the cases provided for in the Resolution. Depending on the situation (actual situation), a football contract may be terminated in several ways:

termination of a football contract by a football player through unilateral termination of the contract due to the fault of the football club (Article 9(3) of the Resolution),
termination of a football contract by a football club through unilateral termination of the contract due to the player's fault (Article 9(4) of the Resolution),
termination of a football contract by a football club through unilateral termination of the contract without any fault of the player (Article 9(5) of the Resolution),
declaring the football contract invalid (Article 9(12) of the Polish Football Association Resolution).

It should be emphasized that a separate issue is the provisions of the parties contained in the player contract itself, in which the club and the player regulated their mutual legal relations, including the termination of the football contract following the transfer of the player. Moreover, both the player and the club have the right to submit a lawsuit to the PSP - Football Arbitration Court at the Polish Football Association for termination of the contract due to the fault of one of the parties or for reasons not attributable to the parties, in cases other than
indicated in art. 9 section 3-5 Resolutions of the Polish Football Association. Then, the PSP, examining the case in each case, individually assesses whether in a given case there has been a gross breach of contractual obligations by the club or the player (soccer player). The contract is terminated on the date of the final decision
PSP, unless the judgment issued in the first instance is immediately enforceable (Article 9(10) of the PZPN Resolution).

In this entry, we discuss the situation when a player has the right to unilaterally terminate the contract due to the club's fault by making a written declaration submitted to the club under pain of nullity.

Do you need legal assistance in sport law? Feel free and contact our sports lawyer!