Z orzecznictwa Sądu Najwyższego: solidarna odpowiedzialność (inwestora i wykonawcy) za wynagrodzenie podwykonawcy.

W dniu 5 marca 2021 r. Sąd Najwyższy rozpoznając sprawę o sygn. akt III CSKP 76/21 (publ. SIP Lex nr 3149352) wydał wyrok w którym wskazał jakie informacje musi posiadać inwestor aby zaistniała jego solidarna odpowiedzialność za wynagrodzenie podwykonawcy.

            Zgodnie z art. 6471 §1 i 2 k.c. inwestor odpowiada solidarnie z wykonawcą (generalnym wykonawcą) za zapłatę wynagrodzenia należnego podwykonawcy z tytułu wykonanych przez niego robót budowlanych, których szczegółowy przedmiot został zgłoszony inwestorowi przez wykonawcę lub podwykonawcę przed przystąpieniem do wykonywania tych robót, chyba że w ciągu trzydziestu dni od dnia doręczenia inwestorowi zgłoszenia inwestor złożył podwykonawcy i wykonawcy sprzeciw wobec wykonywania tych robót przez podwykonawcę. Zgłoszenie to  nie jest wymagane, jeżeli inwestor i wykonawca określili w umowie, zawartej w formie pisemnej pod rygorem nieważności, szczegółowy przedmiot robót budowlanych wykonywanych przez oznaczonego podwykonawcę. W praktyce obrotu gospodarczego zdarza się, że w umowie o roboty budowlane strony wskazują w sposób ogólny rodzaj prac budowlanych, które mają zostać wykonane przez bliżej nieokreślonego podwykonawcę. Wykonawca w takim przypadku zawiera umowę z podwykonawcą, nie informując inwestora o jej szczegółach. Po czym podwykonawca domaga się zapłaty od inwestora powołując się na fakt, że inwestor wiedział o jego istnieniu i świadczonych przez niego usługach, gdyż widział jak wykonuje pracę. W stanie faktycznym omawianego orzeczenia pracownicy podwykonawcy byli ubrani inaczej niż pracownicy wykonawcy.

            W omawianym orzeczeniu Sąd Najwyższy wskazał, że unormowana przepisem art. 6471 §5  k.c. odpowiedzialność inwestora w stosunku do podwykonawcy ma charakter ustawowej odpowiedzialności za cudzy dług, ale do jej powstania dochodzi jeśli zostały spełnione przesłanki określone w art. 6471 §2  k.c. Celem art. 6471 k.c. jest zapewnienie ochrony podwykonawcom, jednak sposób realizacji tej ochrony, polegający na wprowadzeniu gwarancyjnej odpowiedzialności inwestora za cudzy dług, wymaga starannej i rozważnej interpretacji zachowań mających uzewnętrznić wolę przyjęcia na siebie takiej odpowiedzialności. Zgoda inwestora odnosi się do elementów przedmiotowo istotnych umowy podwykonawczej, do których zaliczyć trzeba m.in. osobę podwykonawcy, zakres robót oraz wynagrodzenie. Przepisy art. 6471 §5  k.c. i 6471 §1 i 2 k.c  k.c. muszą być interpretowane łącznie na tle stanu faktycznego konkretnej sprawy.  W umowie o roboty budowlane, zawartej między inwestorem a wykonawcą, strony ustalają zakres robót, które wykonawca będzie wykonywał osobiście lub za pośrednictwem podwykonawców. Z uwagi na umiejscowienie tej zasady w pierwszej jednostce redakcyjnej art. 6471 k.c., określenie w umowie o roboty budowlane zakresu prac, które wykonawca będzie realizował za pośrednictwem podwykonawców, nie eliminuje dalszych wymogów - koniecznych do powstania odpowiedzialności inwestora za zapłatę podwykonawcy wynagrodzenia z tytułu wykonanych robót w ramach umowy o podwykonawstwo - przewidzianych w kolejnych jednostkach redakcyjnych tego przepisu, a w szczególności w § 2, wymagającego zgody inwestora na zawarcie konkretnej umowy podwykonawstwa oraz określającego zasady jej wyrażania, a także zachowania dla umowy o podwykonawstwo i o dalsze podwykonawstwo formy pisemnej pod rygorem nieważności (§ 4).

            W ocenie Sądu Najwyższego z powołanych przepisów wynika, że także wówczas, gdy w umowie pomiędzy inwestorem i generalnym wykonawcą przewidziano, że określone roboty będą wykonywali podwykonawcy, nawet zindywidualizowani, do powstania odpowiedzialności inwestora za zapłatę wynagrodzenia podwykonawcy, niezależnie od zawarcia umowy o podwykonawstwo w formie pisemnej, konieczna jest jego zgoda na zawarcie takiej umowy.  W dalszej części Sąd wskazuje, że jeśli w umowie o roboty budowlane zawartej pomiędzy inwestorem a generalnym wykonawcą przewidziano, że konkretne roboty, chociażby opisane ogólnie, wykona zindywidualizowany podwykonawca, a następnie zostanie zawarta umowa o podwykonawstwo w formie pisemnej i podwykonawca przystąpi do realizacji tych robót, o czym inwestor będzie miał niewątpliwą wiedzę, może stanowić pomocniczy argument przemawiający za uznaniem, iż inwestor wyraził zgodę na umowę podwykonawstwa, o której stanowi art. 6471 §2 k.c, poprzez czynności konkuldentne. Zgody tej jednak nie przesądza sytuacja, w której inwestor nie miał wiedzy co do określonego w umowie o podwykonawstwo wynagrodzenia za te roboty, zwłaszcza, gdy takiego wynagrodzenia nie konkretyzuje umowa pomiędzy inwestorem i generalnym wykonawcą.

Słowa kluczowe: prawo budowlane, odpowiedzialność inwestora, odpowiedzialność wykonawcy, wynagrodzenie podwykonawcy, prawo budowlane, umowa o roboty budowlane  

#prawoumów #prawobudowlane #Adviser1989