Wstecz
Prawo na co dzień

Zachowek- co to jest, kto jest do niego uprawniony, jak go obliczyć?

Zachowek stanowi uprawnienie niektórych członków rodziny zmarłego do żądania zapłaty sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej wartości 1/2 lub 2/3 udziału spadkowego, który przypadałby im przy dziedziczeniu ustawowym, od osób które nabyły prawa do spadku. W pierwszej kolejności do zapłaty zachowku zobowiązany jest spadkobierca w dalszej kolejności zapisobierca windykacyjny, następnie a na końcu osoba, która otrzymała od spadkobiercy darowiznę doliczaną do spadku.

Osoby uprawnione:

Zgodnie z art. 991 §1 kodeksu cywilnego, do zachowku uprawnieni są zstępni, małżonek i rodzice spadkodawcy, o ile byliby oni powołani do spadku z ustawy. Przez zstępnych należy rozumieć potomków zmarłego tj. dzieci, wnuki, prawnuki spadkodawcy. Roszczenie z tytułu zachowku przysługuje ww. krewnym jeżeli nie dostali równowartości kwoty należnej z tytułu zachowku w postaci darowizny, powołania do spadku czy tez zapisu bądź pokrycia przez spadkodawcę ponadprzeciętnych kosztów wychowania i wykształcenia.

Kiedy krewni nie otrzymają zachowku?

Zachowku nie otrzymają:

spadkobiercy uznani za niegodnych*,
osoby, które zostały wydziedziczone**,
spadkobiercy, którzy odrzucili spadek,
spadkobiercy, którzy zrzekli się dziedziczenia,
małżonek spadkodawcy jeśli spadkodawca wystąpił o orzeczenie rozwodu lub separacji z jego winy, a żądanie to było uzasadnione,
osoba, która zarzekła się prawa do zachowku za pomocą stosownej umowy.
* Spadkobierca zostaje uznany przez sąd za niegodnego, jeżeli: dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy, podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności, umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego

** Spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku (wydziedziczenie), jeżeli uprawniony do zachowku: wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci, uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

 

Jak obliczyć zachowek?

W pierwszej kolejności należy ustalić czy osobie uprawnionej należy się suma pieniężna w wysokości odpowiadającej 1/2 czy 2/3 udziału spadkowego. Zasadą jest, że uprawnionemu przysługuje kwota pieniężna w wysokości 1/2 udziału spadkowego, natomiast 2/3 udziału spadkowego przysługuje uprawnionemu, który był małoletni lub trwale niezdolny do pracy w chwili śmierci spadkodawcy.

W drugiej kolejność należy ustalić substrat zachowku czyli wartość spadku, którą stanowi różnica pomiędzy wartością aktywów i pasywów wchodzących w skład spadku, powiększoną o wartość darowizn i zapisów windykacyjnych (postanowienie zawarte w testamencie na podstawie, którego oznaczona osoba nabywa przedmiot zapisu z chwilą śmierci spadkodawcy).

Należy pamiętać że do spadku nie dolicza się darowizn:

drobnych, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych,
dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku,
na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku,
darowizn uczynionych przez spadkodawcę w czasie, kiedy nie miał zstępnych, z wyjątkiem sytuacji gdy darowizna została uczyniona na mniej niż trzysta dni przed urodzeniem się zstępnego, przy obliczaniu zachowku dla zstępnego,
które spadkodawca uczynił przed zawarciem z nim małżeństwa, przy obliczaniu zachowku dla małżonka.
Wartość spadku oblicza się z pominięciem zapisów zwykłych (rozrządzenia testamentowe, mocą których spadkodawca zobowiązuje swego spadkobiercę testamentowego lub ustawowego do spełnienia określonego świadczenia majątkowego na rzecz oznaczonej osoby) oraz poleceń (obowiązek działania lub zaniechania nałożony przez spadkodawcę na spadkobiercę lub zapisobiorcę).

Następnie powinno się określić na podstawie przepisów art. 931-932 kodeksu cywilnego jaki udział spadkowy przypadałby uprawnionemu gdyby dziedziczenie odbywało się na podstawie ustawy. Ustalając udział spadkowy stanowiący podstawy do obliczenia zachowku uwzględnia się także spadkobierców niegodnych oraz spadkobierców, którzy spadek odrzucili, natomiast nie uwzględnia się spadkobierców, którzy zrzekli się dziedziczenia albo zostali wydziedziczeni.

Na końcu należy połowę albo dwie trzecie udziału spadkowego w zależności od konkretnego przypadku, który przypadałby uprawnionemu przy dziedziczeniu ustawowym, pomnożyć przez wartość substratu zachowku.

Ustalając wysokość zachowku należy także pamiętać o uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1985 r. w sprawie o sygn. akt III CZP 75/84 (publ. SIP Lex pod nr: 3078) w której Sąd Najwyższy wskazał, że obliczenie zachowku następuje na podstawie wartości spadku ustalonej według cen z daty orzekania o roszczeniach z tego tytułu. Uchwale tej nadano status zasady prawnej.

Istnieje również możliwość obniżenia zachowku obliczonego zgodnie z wyżej opisanymi zasadami Jak wskazuje Jarzy Ciszewski oraz Jakub Knabe „zgodnie z utrwalonym już w orzecznictwie poglądem (np. uchwała SN z 19.05.1981 r., III CZP 18/81, OSNPG 1981/11, poz. 52, s. 18; wyrok SN z 7.04.2004 r. IV CK 215/03, LEX nr 152889, z glosą T. Justyńskiego, PiP 2005/6) w pewnych szczególnych i wyjątkowych sytuacjach dopuszczalne jest obniżenie należności z tego tytułu na podstawie art. 5 przy uwzględnieniu zwłaszcza klauzuli zasad współżycia społecznego. Ma to w szczególności zastosowanie, gdy głównym składnikiem majątku jest prawo do lokalu, które służy zaspokajaniu niezbędnych potrzeb mieszkaniowych zobowiązanego do zapłaty zachowku w razie braku innych możliwości zaspokojenia tych potrzeb, oraz gdy inne składniki spadku nie wystarczają na pokrycie zobowiązania z tytułu zachowku.”[1]

 

#zachowek #zaliczeniedarowiznaschedęspadkową #zapiszwykły #zapiswindykacyjny #niegodnośćdziedziczenia #wydziedziczenie #spadek #spadkodawca #spadkobierca #udziałspadkowy #Adviser1989 #Armknecht&Partners

 

Sprawdź pozostałe nasze wpisy

Wstecz
Prawo spadkowe 23.05.2024
[Prawo spadkowe] Czy istnieje obowiązek podatkowy w przypadku uzyskania spadku w Niemczech?

W kwestii okoliczności związanych z rozliczeniem pochodu uzyskanego w drodze dziedziczenia - tj. nabycia spadku w Niemczech w treści wyroku z dnia 11 stycznia 2023 r. w sprawie pod sygn. akt I SA/Gd 1007/22, wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny, który ustalił, że rozliczenie podatku od spadku w Niemczech (podatek tam nie wystąpił z uwagi na kwotę wolną) pozostaje bez wpływu na wymiar podatku w Polsce, za chybiony należało zatem uznać zarzut naruszenia art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 22 umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. kancelaria prawa spadkowego gdynia radca prawny spadki gdynia gdańsk trójmiasto Kancelaria prawa spadkowego trójmiasto gdańsk gdynia sopot radca prawny spadki prawo spadkowe ## Dlaczego warto skorzystać z usług radcy prawnego lub adwokata specjalizującego się w prawie spadkowym w Gdyni i Gdańsku? Prawo spadkowe to jedna z bardziej skomplikowanych dziedzin prawa, która dotyka każdego z nas prędzej czy później. Dziedziczenie, zarządzanie spadkiem, czy też spory dotyczące podziału majątku po zmarłym mogą być źródłem wielu problemów i nieporozumień. W takiej sytuacji niezwykle cenne jest wsparcie doświadczonego prawnika, który pomoże przejść przez ten trudny proces sprawnie i zgodnie z prawem. Wybór odpowiedniej kancelarii w Gdyni i Gdańsku specjalizującej się w prawie spadkowym może być kluczem do sukcesu. Poniżej przedstawiamy kilka powodów, dla których warto skorzystać z usług radcy prawnego lub adwokata specjalizującego się w tej dziedzinie. Profesjonalne doradztwo i kompleksowa obsługa prawna spraw spadkowych kancelaria prawa spadkowego gdynia gdańsk sopot www.adviser.law Radcy prawni i adwokaci specjalizujący się w prawie spadkowym posiadają szeroką wiedzę i doświadczenie w zakresie zarządzania spadkami, sporządzania testamentów, podziału majątku, oraz reprezentacji klientów w sporach sądowych. Dzięki temu mogą zapewnić profesjonalne doradztwo na każdym etapie procesu spadkowego. Ich zadaniem jest nie tylko pomoc w zrozumieniu skomplikowanych przepisów prawnych, ale także znalezienie najbardziej korzystnych rozwiązań dla swoich klientów. ndywidualne podejście do klienta w sprawie spadkowej Każdy przypadek spadkowy jest inny i wymaga indywidualnego podejścia. Prawnicy specjalizujący się w prawie spadkowym zdają sobie z tego sprawę i dlatego oferują swoim klientom spersonalizowane usługi. Zrozumienie specyfiki danej sprawy oraz potrzeb klienta jest kluczowe dla znalezienia najlepszego rozwiązania. Prawnicy słuchają swoich klientów, analizują ich sytuację i proponują najbardziej odpowiednie działania. Bezpieczeństwo prawne w sprawach spadkowych kancelaria prawa spadkowego gdynia gdańsk sopot Postępowanie spadkowe jest procesem, który wymaga nie tylko znajomości przepisów prawa, ale także umiejętności praktycznego ich zastosowania. Brak wiedzy i doświadczenia w tej dziedzinie może prowadzić do błędów, które mogą skutkować poważnymi konsekwencjami prawnymi i finansowymi. Korzystając z usług doświadczonego radcy prawnego lub adwokata, można uniknąć takich problemów. Prawnicy dbają o to, aby wszystkie dokumenty były przygotowane zgodnie z obowiązującymi przepisami, a wszelkie działania podejmowane w ramach postępowania spadkowego były legalne i bezpieczne. Skuteczna reprezentacja w sądzie kancelaria prawa spadkowego gdynia gdańsk sopot Niektóre sprawy spadkowe kończą się w sądzie, zwłaszcza jeśli dochodzi do sporów między spadkobiercami. W takiej sytuacji nieoceniona jest pomoc prawnika, który posiada doświadczenie w prowadzeniu spraw sądowych. Radcy prawni i adwokaci specjalizujący się w prawie spadkowym są przygotowani do skutecznej reprezentacji swoich klientów w sądzie, co zwiększa szanse na pomyślne zakończenie sprawy. Ich zadaniem jest nie tylko obrona interesów klienta, ale także negocjowanie i mediowanie w celu znalezienia polubownego rozwiązania. Optymalizacja podatkowa nabycia spadku kancelaria prawa spadkowego gdynia gdańsk sopot Prawo spadkowe wiąże się również z kwestiami podatkowymi. Dziedziczenie majątku często pociąga za sobą obowiązek zapłaty podatku od spadków i darowizn. Prawnicy specjalizujący się w prawie spadkowym pomagają swoim klientom w optymalizacji podatkowej, co pozwala na minimalizację obciążeń podatkowych. Dzięki temu można zaoszczędzić znaczną sumę pieniędzy i uniknąć niepotrzebnych problemów z fiskusem. Pomoc w sporządzaniu testamentu kancelaria prawa spadkowego gdynia gdańsk sopot Jednym z kluczowych elementów planowania spadkowego jest sporządzenie testamentu. Testament pozwala na rozporządzenie swoim majątkiem zgodnie z własnymi życzeniami po śmierci. Sporządzenie testamentu bez odpowiedniej wiedzy prawniczej może prowadzić do błędów, które mogą skutkować unieważnieniem dokumentu lub trudnościami w jego realizacji. Prawnicy specjalizujący się w prawie spadkowym pomagają w przygotowaniu testamentu zgodnie z obowiązującymi przepisami, co zapewnia jego ważność i skuteczność. Mediacje i negocjacje spadkowe kancelaria prawa spadkowego gdynia gdańsk sopot W przypadku sporów spadkowych, zanim dojdzie do rozprawy sądowej, warto spróbować rozwiązać konflikt na drodze mediacji lub negocjacji. Radcy prawni i adwokaci specjalizujący się w prawie spadkowym posiadają doświadczenie w prowadzeniu mediacji i negocjacji, co pozwala na osiągnięcie porozumienia między stronami bez konieczności angażowania sądu. Taka forma rozwiązywania sporów jest często szybsza, tańsza i mniej stresująca dla wszystkich zaangażowanych stron. Usługi radców prawnych i adwokatów w Gdyni i Gdańsku sprawy spadkowe dziedziczenie zachowek Gdynia i Gdańsk to miasta, w których można znaleźć wiele kancelarii prawnych oferujących specjalistyczne usługi z zakresu prawa spadkowego. Wybór odpowiedniej kancelarii jest kluczowy dla pomyślnego rozwiązania sprawy spadkowej. Warto zwrócić uwagę na doświadczenie i kompetencje prawników, którzy będą zajmować się naszą sprawą. Rekomendacje innych klientów, certyfikaty oraz referencje mogą być cennymi wskazówkami przy wyborze odpowiedniego specjalisty. Korzystanie z usług radcy prawnego lub adwokata specjalizującego się w prawie spadkowym w Trójmiasto Gdynia i Gdańsk www.adviser.law to inwestycja, która może przynieść wiele korzyści. Profesjonalne doradztwo, indywidualne podejście, bezpieczeństwo prawne, skuteczna reprezentacja w sądzie, optymalizacja podatkowa, pomoc w sporządzaniu testamentu oraz mediacje i negocjacje to tylko niektóre z powodów, dla których warto skorzystać z usług doświadczonych prawników. Wybór odpowiedniej kancelarii prawnej pozwoli na spokojne i zgodne z prawem przejście przez proces spadkowy, minimalizując stres i problemy związane z dziedziczeniem majątku.

Czytaj dalej
Orzecznictwo 23.04.2024
[Prawo spadkowe] Czy złożenie przez rodziców w imieniu małoletniego dziecka oświadczenia o odrzuceniu spadku jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka?

W dniu 22 maja 2018 r. w sprawie pod sygn. akt III CZP 102/17, Sąd Najwyższy podjął uchwałę w składzie siedmiu sędziów, w której udzielił odpowiedzi na putania prawne związane z prawem spadkowym, a dotyczące złożenia przez rodziców w imieniu małoletniego dziecka oświadczenia o odrzuceniu spadku jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka. Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi na następujące pytania: "1. Czy złożenie przez rodziców, jako przedstawicieli ustawowych dziecka powołanego do dziedziczenia, oświadczenia w imieniu dziecka na podstawie art. 1015 § 1 k.c. o odrzuceniu spadku, którego pasywa wyczerpują lub przewyższają wartość aktywów, stanowi czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka w rozumieniu art. 101 § 3 k.r.o.? 2. Czy - w przypadku oceny, iż w danym stanie faktycznym oświadczenie w imieniu dziecka na podstawie art. 1015 § 1 k.c. o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka - złożenie do sądu przez rodziców wniosku o zezwolenie na złożenie stosownego oświadczenia nie ma wpływu na bieg terminu określonego w art. 1015 § 1 k.c., czy też ma wpływ na bieg przedmiotowego terminu wobec dopuszczalności zastosowania analogii z przepisów normujących bieg terminu przedawnienia? 2 3. W przypadku przyjęcia, że złożenie do sądu opiekuńczego wniosku o zezwolenie na złożenie oświadczenia na podstawie art. 1015 § 1 k.c. ma wpływ na bieg terminu określonego w tym przepisie, to czy polega on na tym, że: 3.1.) następuje zawieszenie biegu terminu określonego w art. 1015 § 1 k.c. na czas trwania postępowania przed sądem opiekuńczym, albo 3.2.) następuje przerwanie biegu tego terminu, albo 3.3.) termin nie biegnie od chwili złożenia do sądu opiekuńczego wskazanego wniosku do chwili uprawomocnienia się postanowienia sądu opiekuńczego zezwalającego na złożenie oświadczenia o określonej treści oraz w czasie niezbędnym do złożenia oświadczenia bez nieuzasadnionej zwłoki, chyba że wskazany termin, uwzględniając czas trwania postępowania opiekuńczego, jeszcze nie upłynął; wtedy złożenie oświadczenia może nastąpić w dowolnej chwili, przed upływem sześciu miesięcy od dowiedzenia się przez przedstawiciela ustawowego o tytule powołania małoletniego do spadku?" prawo spadkowe kancelaria gdynia prawnik spadki stwierdzenie nabycia spadku prawo spadkowe kancelaria prawa spadkowego gdynia radca prawny spadki gdynia stwierdzenie nabycia spadku dział spadku prawnik gdynia kancelaria prawna trójmiasto gdańsk gdynia sopot wejherowo reda rumia prawnik adwokat spadki

Czytaj dalej