[Prawo sportowe] Czy spór sportowca, trenera lub agenta z klubem jest zawsze rozstrzygany przez sportowy trybunał lub sąd arbitrażowy?

W wielu przypadkach w treści umów i kontraktów łączących zawodnika, trenera lub agenta z klubem zawarte zostają klauzule arbitrażowe, zgodnie z którymi, wszelkie sporty strony poddają pod rozstrzygnięcie konkretnego sportowego trybunału arbitrażowego lub sportowego sądu arbitrażowego. W takich przypadkach strony zobowiązują się do rozstrzygnięcia w drodze arbitrażu sportowego zamiast drogi sądowej.

Niemniej, nie zawsze spór sportowca lub trenera, czy agenta z klubem musi być rozstrzygany przez sportowy trybunał lub sąd arbitrażowy. Rozstrzygnięcie takiego sporu może zależeć od wielu czynników, takich jak umowa między stronami, regulaminy ligi lub federacji sportowej, a także obowiązujące prawo powszechne.  

Spór w prawie sportowym odnosi się do wszelkich konfliktów, nieporozumień lub problemów prawnych, które mogą wystąpić między różnymi podmiotami w świecie sportu. Mogą to być spory między zawodnikami a klubami, trenerami a federacjami, zawodnikami a organami decyzyjnymi, czy nawet między samymi federacjami sportowymi.

Przykłady sporów w prawie sportowym mogą obejmowa w szczególności sporty wynikajace z umów, takie jak:

• spory o zapłatę wynagrodzenia zasadniczego zawodnika lub trenera,
• spory o zapłatę premii należnej zawodnikowi lub trenerowi,
• spory o zapłatę wynagrodzenia prowizyjnego należnego agentowi,
• sporty o zapłatę odszkodowania z tytułu naruszenia warunków kontraktowych (warunków umownych) - np. wcześniejszego zakończenia umowy.

Spór sportowy nie będzie rozstrzygany w drodze arbitrażu sportowego w kilku przypadkach:

• strony nie zastrzegły klauzuli arbitrażowej,
• klauzula arbitrażowa jest nieważna,
• spraw wpadkowych w arbitrażu – np. wyłączenie arbitra,
• wskazany przez strony trybunał lub sąd arbitrażowy nie ma kompetencje do rozstrzygania takich spraw.

Klauzula arbitrażowa może być uznana za nieważną w różnych sytuacjach, zazwyczaj związanych z naruszeniem pewnych zasad lub norm prawnych. Oto kilka przykładów sytuacji, w których klauzula arbitrażowa może być uznana za nieważną:

• brak rzeczywistej zgody stron: Jeśli jedna ze stron nie była rzeczywiście świadoma lub nie wyraziła świadomej zgody na arbitraż, klauzula może być uznana za nieważną. Na przykład, jeśli umowa została podpisana pod wpływem błędu, oszustwa lub przymusu.
• nieścisłości lub sprzeczności w umowie: Jeśli klauzula arbitrażowa jest niejasna, nieprecyzyjna lub sprzeczna z innymi postanowieniami umowy, może to prowadzić do jej nieważności.
• naruszenie przepisów prawnych: Jeśli klauzula arbitrażowa narusza obowiązujące przepisy prawne, na przykład przepisy dotyczące równości stron, proceduralne standardy lub zakazane klauzule.
• brak umowy na arbitraż: W niektórych jurysdykcjach wymaga się jasnego i wyraźnego wyrażenia zgody na arbitraż, a jeśli umowa tego nie zawiera lub sposób jej wyrażenia jest wątpliwy, klauzula może być uznana za nieważną.
• sprawy, które nie podlegają arbitrażowi: Istnieją pewne kategorie sporów, które mogą być wyłączone z postępowania arbitrażowego zgodnie z przepisami prawnymi lub zasadami publicznego porządku.

Naruszenie zasady równości stron w arbitrażu: Jeśli klauzula arbitrażowa prowadziłaby do nierówności wobec stron, na przykład poprzez narzucenie arbitrażu jednej stronie w sposób nieuczciwy lub niedopuszczalny, może to prowadzić do uznania jej za nieważną

Regulamin Proceduralny CAS (CAS - Court of Arbitration for Sport / TAS - Tribunal arbitral du sport, Trybunał Arbitrażowy ds. Sportu w Lozannie),  ma zastosowanie do wszystkich postępowań toczących się przed CAS. Natomiast postępowania przed CAS  co do zasady są dopuszczalne, gdy strony zgodziły się skierować spór sportowy do CAS. Odniesienie takie może wynikać z klauzuli arbitrażowej zawartej w umowie lub regulaminie lub z późniejszej umowy o arbitraż (zwykłe postępowanie arbitrażowe) lub może polegać np. statuty lub regulaminy tych organów bądź konkretna umowa przewidują możliwość odwołania się do CAS (apelacyjne postępowanie arbitrażowe). Takie spory mogą dotyczyć kwestii zasadniczych związanych ze sportem lub spraw pieniężnych lub innych interesów związanych z uprawianiem lub rozwojem sportu i mogą obejmować, bardziej ogólnie, wszelką działalność lub sprawy związane ze sportem lub ze nim powiązane. W innych przypadkach CAS nie jest właściwy do rozstrzygnięcia sportu.

Podobna sytuacja ma miejsce, w przypadku pozostałych sportowych trybunałów arbitrażowych jak i portretowych sądów arbitrażowych: FIFA Football Tribunal, BAT – Basketball Arbitral Tribunal, czy innych.